x nng

l th thm vn


1

Ti khi u, k li cu chuyn vo mt bui sng tri ma. Ma khng ngt my ngy nay. El Nino xi ph trn nc trn khp no ng Bc Cali. Ma ang ri nng ht ngoi kia. Sng nay l sng th hai u tun, u thng, v u nm.

Trong qun c ph rt i thn quen. Mi mt bn l mi khun mt. Cu th ti lm ni y. Mi c ph bc nng m d. Nhn my ngn tay mnh bc quanh ly t t dui thng, nh nhm, th thi.

hai thng tri qua...

Sng nay thc dy, nhn vm l si m u trong mn ma sng. Nm nh th i ch...

i ch g? m lng m u nh l. Thi khc tri. i sng tri. Nhng cng vic xp hng dc mong ngng, ln chen, x y, cn hai tay v ci u ti gii quyt. Phi tnh to v phi lm xong. Tng vic, tng vic mt. Hoc hai, ba cng mt lc. Trch nhim, lo u ln mun phin, nhng yu t cu to cuc i. Np nhn gp vi nh vng xe chy mit. Ngy nhch dn v pha mt tri ln, du l gia ma ng. Mt tri ngy soi mt, ngy bit tm. Thi gian l i sng, l ng khung, l s thc, l khn thit. Ngay lc ny, thi gian bao quanh ti, lng ng v tri tut, m u v sng r. Mu ti m qua, mn gi v hi th nng, m mi thn quen.

Ngoi kia ma bt u nng ht. Va h xi mng long nc.

hai thng tri qua...

Ti ra i ng vo ma xun Mu Thn, 1968, nm chn ng lch s. Hu, ngi sng bi li trong t ct. Nm m chn ngi tp th. M Lai u thuc v Qung Ngi. Vt nh chin tranh. c c bo tn, d toan tnh hay nhim v, c m gii phng, dn ch c lp, th gii i ng. n b n ng tr con ch mo heo chut go tht trong bin la ngt tri. Nhng con vt trn chui trn nhi c ngn nm trong hc gi cng phi tun ra ua vi con ngi tm s sng.

Ci gi phi tr cho s c m o tng. Chn l sp . Bi hi kch h mn. Mt th nghim tr gi dn tc tht li th k. Hng triu thy ngi cht mt khng nhm.

M quc, 1968 l nm nh du hng lot ln sng cch mng. Trong nh ngoi ng. Phong tro ph n i bnh ng ni ln mnh m, khng tng nhng nam gii trong mi lnh vc. Martin Luther King, Jr, lnh t da en vi cu ni i I have a dream, b m st. Robert Kennedy tr, p trai, con nh giu, hc gii, c c hi lm tng thng M tng lai cng b m st. Hng hng lp lp sinh vin xung ng biu tnh chng chin tranh Vit Nam, thch Lyndon B. Johnson bng khu hiu: Hey, hey, LBJ, how many kids did you kill today?

Nm 2000 ang ng ch sn ngng ca. Gic m M, mu trng, liu cn ng vng c bao lu? Nh mu da Michael Jackson cng ngy cng nht. Jodie Foster, Madonna mang thai bng cch mn chng, mua tinh trng. Con ch cn bit m l ! Qua ri ci thi bc vng ru con, ch bng trn tng: cha con , ri chn ci cht oan thay cho li by t lng trung trinh tit ngha, nay l chuyn c tch.

Ni ti , min Bc tiu bang California vi nhng bui hp mt, n tra, gp g... nhng n ci, nhng ci nhn mt ca mi sc dn. Nm ngi khch bc v tim n ton ngi da trng l nhn ngay ra s khc bit. H Nguyn bt u quen thuc trong trng hc, s lm, gia chn cng cng. Ht cn b ngi bn x pht m l Nu-gen, nh thi chn t chn ro t nn by lm, ngi Vit lc gp nhau ngn ng ch ch Mt Mt phi khng? ch cn mt ci gt u l lng sung sng nh tm c a con tht lc lu ngy.

2

Ti n Dc M tri va chp chong, mu ti ang ln mu sng. T Si Gn ra y xe chy ng mi hai ting. Bn bnh xe tri qua khng bit bao trm ngn l hng gi l g, tru, heo. Ch Hnh, ch h xa, ngi st cnh, mt lin hi trn, cng trng d, th ht lin tc: voi ch chng phi g! u ti c b tng mnh ln tn nh trn. Khng dy tht an ton. Hai tay gh cht thnh gh, mi mt ln bung xui.

Khun mt Dc M n ti nh nhem, nh khun mt a b con nh ngho c ngy cha ra. G xua vo chung. Ti tm ra, xi nc o o. Chn cm, vi nhng ht sn sut m rng, da g ni ran tn hng. Cha xong ba, tm ri trn bn. Xa, qut, chng ai bun ly tay che ming, ti cng th, ai sao mnh vy. Xa rng che ming l gi to, kiu cch, thm ch l s nhc. Nhng ch sorry, please, thank you... khng th p dng ni chn ny. Nht l trong cn nh ti ang xa rng, hai chn rt cao trn gh.

.....

Ti ngi im trong bng ti. Ngn n neon di ht nh sng xanh bnh hon. Ti ng quanh, im tng khun mt ngi sng trong cn nh ny. Gia nh chng. Mi ngi thu gn mt gc. Ti c ngi nhm gc ca ai trong cn nh ny khng?

3

Cng mu m, tht xng, gan rut tun ra t mt ca mnh. Kt tinh t hng t tinh trng v hng t ci trng, to thnh nm ngi con. Ton l cu, chng c ci hm no. Sao khng l t qy m l ng qy. Nh phi c np c t mi vui. B thnh thong than, tri li, m tuyt i khng bao gi.

Anh c tn Tnh, cht va ng mi tm tui hai thng by ngy. Anh cht ngay ngy u qun. Ngi lnh, cng l tn binh, ng sau lng, xp hng lnh sng, th sng, mt vin n cn st trong nng, cha thng ngay t anh Tnh. Anh cht m mt cn m ming cn h.

Anh th nh, tn Quyn. Mt ngy cui nm 1976 b nh i bit, li nhng tin n, thc mc, nghi ng, t hi trong lng ngi thn, bn b, hng xm. Vt bin? Cht ui? Xe cn? n my? Cht i? B git?... Ln cui ra khi nh n bn ci qun i en rch ta gu, nht nh kim cho c ci a bn. Thm tht, thm mm, thm mui, thm li. a bn hay hi bn, ng b khc ng thy, cha ni! ng Tng u ng xa vo. Nhng bit chc mt iu anh i lun mt lo, cht b cht bi cht vt v. Cht thnh ma i n xin. Anh Quyn t tui, li bt ti, con nh ngho, chng p trai nn huyn thoi thu dt v anh khng qu ba thng, t ngy anh ri khi t Dc M.

Ngi th ba l c, chng ti, nhn vt chnh trong i ti. Ti s k phn ti.

Ngi th t l Trinh, nhn vt chnh lm nn cun sch ny. Ti cng s k phn ti.

V ngi cui cng l Hon. Thng t, trong nh thng th gi th, cn hng xm, bn b, ngi quen gi hn l thng qu, thng tht, thng cm, thng ng, thng l... Sanh ra chn tri n c tt, ngn v khng xng, b tht lc l v dng, cha ng tc bc, on hn, oan c...dn l ra hai trng con ngi. Lu ngy, bin thnh lm l, cm nn, chu ng.

.....

Thng Hon ngi gc phi t lc ti t chn vo nh. Ti cha thy ming n m rng, ngoi tr ch, ch, ch... ri lng tng th lng cu nh ni. Ci nng g qut ngang, qut dc hoc g lc cc trn sn xi mng, nh thi quen chng ti hay rung i khi xem TV, n ice cream, hoc khoi ch iu g. Ting g u u lm ti tng chng lng n va vui mng, va lo u, va s st v s c mt bt thng l k ca ti. N ngi nhai cm ro ro. C sn hn c nut lun khng? Rng c b m ci no khng? Thng t im m sut ngy, ting nng g lc cc l bit n ang c mt, u . c bo ti th. Anh chu, chng bit n ngh g mun g cn g. Thm ch ci lc u hay gt u, n cng hn ch ti a.

y th m n li thch ra ngi qun cc. Mt ly c ph en , mt gi thuc, n ngi l hng gi, cong c sng lng. Cnh n l thng bn, hai ci lng trn song song, m nhom, ch cn kin nhn mt cht l anh c th m c bao nhiu t xng sng. Hai a n c ngn ng tn hiu ring, anh chu, anh chu thua. Nhng ch ti nghe ri rt tn y tim c khi kt lun, kt thc v gia nh anh.

Tn Hon, c ngha l cn hy vng, cn thay i, cn x dch, cn hon chuyn.

.....

B v m, hai nhn vt ny ti cng s k nhng phn ti.

4

Nhng li ni di lin tc khng ngt cu, khng chm phy, khng nhn mnh, khng vit hoa, khng gch di ti hon ton khng hiu. N l th ngn ng ca ring anh. Bao nhiu m, bao nhiu li ni, bao nhiu ln b nh thc v nm nh th trng m, ch c ngh, tng tng, rn hiu nhng iu anh ni trong gic m, nhng cui cng nh chu. Ti cha bao gi ni vi anh v th ngn ng ban m ca anh. Ch mnh ti nghe, ti bit, d rng chng phi anh ni vi ti hoc vi bt k khun mt no anh v ti tng gp g. Sau nhng li ni, thng th hi th anh c phn nh nhm hn.

Sau nm nm sng cnh chng, nhng iu c th chia x v nhng iu bit khng th chia x. Ngh ti mt cu ni ca ai tnh c lt vo tai. Hn nhn thng v sau mt nm, nm nm, hoc hai mi nm. Gi th ti ang bc vo giai on th hai.

Chng ti tn c, h Trn, v ch lt l Vn. Trn Vn c. Chng bit ai chn, m hay b. c ngha l phc c m, b, cha, ng li. V li y, ni chn anh lt lng cho i, ti ngh tn anh l May th ng ci lc u hay gt u, n cng hn ch ti a.

y th m n li thch ra ngi qun cc. Mt ly c ph en , mt gi thuc, n ngi l hng gi, cong c sng lng. Cnh n l thng bn, hai ci lng trn song song, m nhom, ch cn kin nhn mt cht l anh c th m c bao nhiu t xng sng. Hai a n c ngn ng tn hiu ring, anh chu, anh chu thua. Nhng ch ti nghe ri rt tn y tim c khi kt lun, kt thc v gia nh anh.

Tn Hon, c ngha l cn hy vng, cn thay i, cn x dch, cn hon chuyn.

.....

B v m, hai nhn vt ny ti cng s k nhng phn ti. hn. May y l may mn.

Anh l ngi may mn nht trong gia nh h Trn ny. Ti tin rng mi ngi c mt s phn, v s phn ngi ny may mn hn ngi kia.

Ti gp anh trong mt bui hp mt nh ngi bn. Lc y, anh va li d v ti va hc xong. Ti vi chn tri rng m, t do, phiu lu, thch , xn tay o mt hai vi i. Cn anh, tm trng chn nn, tht vng, mt mi, mt mt.... Ngi v M, v sau c c hi gp, ti qu i ngc nhin l ngi trong nh th gy, cao dong dng, nhng khi i din, ch cao to gn gp i anh.

Ti ly anh, ly lun a con gi tn Alyssa. Con b na M na . p v bun. Ming ci, mt khng ci. Khi nghe ti quyt nh ly anh, ch ti a, mua mt tng mt. B ti gin ng mt nm, mi hai con trng ln chm sut nm trong tr nh ti ngy . M hn, thnh thong gi in thoi hi han, hoc hn n tra, nhng ch ngha d chng, tuy b khng du c c ch v ni u lo bnh thng ni ngi m. B coi ti l a con h hng, cng u, vt i, dm lm tri . Thm ch coi nh ti cht. Sau mt nm da nt, i cha kha, cp in thoi... Yu, ti bt chp tt c, b m bng lng th tt m khng bng lng th cng rn chu. Yu thng chng phi l ci ti. Ti ngh th vi y t tin rng mnh chn mi suy ngh. K c nhng vt nhn kh i cng v yu ti hn su trn trn b. C anh l ti , no n, trn y. V vi anh, khng hoa khng bnh khng bn th rc du cng ly. Khng c thip ci o ci, ch ci nhn ht son lm tm mua sale na gi khu Lion Plaza, San Jose ng ngi Vit c ng, cng mt tun trng mt Lake Tahoe, sng thc dy, nm nhn tuyt bm y trn nhng nhnh thng, lng c lo u hi hp s nhnh cy gy. Trc khi ly anh, ti cng c vi mi tnh vi ti con trai trn di ti mt vi tui, chng nhi nh bng nhng. anh, c s im m, vng chi, t tn, khng hiu sao lc y ti ngh th. Gi th c phn thay i trong ti. i khi, ti mun quy ng, giang tay ht to mt ting, nm v ci bt hoc ci g ang sn trong tay hay trc mt, nhng anh vn vy, im m, t tn, v ni bng hai con mt y nhn ni.

Anh l im ta tinh thn, l ming bng gn tm sch nc mt, mu trong ti. Chu c cn au bng v tnh kh bt thng ti nhng ngy kinh nguyt. Ti c th ni hn na gi khng ngng ngh, v anh nghe khng quay lng i ni khc. Th th sao ti khng ng vo lng anh mi m cho c.

Sau nm nm, ti vn cn yu anh, lng vn bi hi mi chiu khi r xe vo driveway, vn tm chn anh gc mi m, vn thch ni nhng cu rt by khi lm tnh, vn t hai ln khoi cm.

.....

Ngi v trc tn Melissa. C m ln con u mang hai ch sa cui. Ti a, nu sau ny sinh con gi em s t tn Felissa tin gi Sa ch, Sa em. Thnh thong ti gp Sa m, cn Sa con vi chng ti mi cui tun v ba thng h.

5

Mt hm anh i lm v sm, m ca, v anh v ngi n b trn trung nh nhng qun ly nhau trn thm phng khch. Ngi n b l bn thn ca v chng anh nhiu nm. Anh phi lm g? em th ngh i, nu 'n' l n ng anh cn nho v nh, m, , m... Ti khng th ci khi nghe anh k. nu l mnh, mnh s ng x th no nh? Chng mnh v thng bn thn ang chng mng chi nhau...

Khng y mt thng sau, hai a chia tay, gia ti lc y cha c g ng k. Hai a cng tri qua bit bao ch, n au, nhc nh, tht vng. Tm trng hu ht ca nhng ai bng qua con ng li d, ch nhanh hay chm. Lc y anh va ra trng lut. Sa m hnh ngh bc s nui anh n hc. n ny n ngy nhm mt vn khng qun. Ch a b l rc ri. Khng l cht n ra lm hai khc. Ta n quyt nh, Sa con vi m ngy thng v vi b cui tun.

Sa m v anh bit nhau t thi sinh vin. C bn gi qun v anh trn thm cng l bn ca c hai trong thi gian y. Sau ny, khi ang tin hnh th tc li d, anh khm ph hai ngi lin h thm kn sau lng anh t thi y. Trong k tc x, trn xe, nh m c bn vo ngy ngh l... Nhng anh 'chim' c phn thng. Sau ny h gp li nhau, anh thua m.

Thi cn i hc, anh nh con kn chn mng. Mng tr thnh nh vn. C sch trong tay l c. Cu tiu nh tm phng ng, chi mt trong nhng tim sch c, lc li hng gi trong th vin. y l gi pht lng lng hnh phc. Tp ch vn chng ri y trn thm nh, sau nm xe... Anh hc cch vit, sng tc truyn ngn, th.... Tr tng tng, gic m i ln ln trong la tui thanh nin bt cn i. Ri thi gian, th t chi nhiu hn th nhn ng. Kin tr, nhn ni, hy vng l c tnh tt, cn thit cho nh vn cha thnh. T d v t di lng mnh.

Trong khi anh p mng nh vn th Sa m eo ui ngnh y khoa. Xut thn giai cp trung lu. Con mt, b bc s, m hiu trng trng trung hc mt tnh l min ng. Nm Sa m i thc tp tiu bang Chicago anh i theo, quyt tm vit cho xong truyn di. Hn hai nm trn tr, suy ngh, dc lng. m ng hi tuyt lnh t bn ngoi la vo khe ca h, anh ng l hnh phc la vo. Sa m mang bu Sa con cng trong thi gian ny. Nu cn anh trng con. Em i lm nui con ln anh. Anh ni. C ba ci, k lun Sa nh cn nm trong bng.

V li Cali. Sa m kim c vic lm trong nh thng, lng sng. Tc phm cng hon tt. Xoay quanh kinh nghim c nhn, hi nhp, phc tp hn nhn d chng. Chng lin h n chin tranh, git ngi, im. Xp bn tho gi n nhiu nh xut bn, ln, va, nh... c. Th hi m t chi nhn u. Hy vng li dn, ri tt ngm. Mi nm x M sn xut bit bao nh vn khng thnh, anh l mt. Sau hn hai nm, nhn xp bn tho, anh ngh n cng "stink, thi hoc" nh b nh th Sylvia Plath chn i t t tui bm hai tng tuyn b. Anh chua cht nghim ra mt iu l, ng vc ti nng ca mnh... Phi thc t, c ! Con kn v mng, cn chi ca n b bo t bt tung. Anh i sang ngnh lut. Quyt nh mt phn cng v nhu cu gia nh Vit Nam.

......

V y, chng kin nhng ngi thn ti hiu anh hn. ng bt, hoc ngh h phi t lp, t lo cho bn thn...

Ti ngh n nhng li ni di khng ngng ngh ca anh trong gic m, lp li.

.....

Trong tng y nm, t ngy cn ng gt trn bn hc th vin, mi sng bng qua thm c trong sn trng, gic mng nh vn v nhng bng ma gia nh c vy hm. Sa m p ng in vo l hng . Nhng cht keo v p tnh yu, ti tnh, ti nghip, cm thng bt ngun t nng, gia nh nng, tm li anh sng nh h. Nhng l th xin tin bn nh thng l tip ni bng nhng m mt ng, ngi tm v m hi, rut nng nh la tp. Sa m khng th ng c, hiu c, hoc v ra c hnh nh gia nh anh. Mt gia nh khng bnh thng ng ngha.

.....

Gia nh Vit Nam. Khong cch thi gian, khng gian. Khong cch hon cnh, nh mnh. Kh nn.

Gia nh M, v anh. Tr tru, vn nn, phi chng mt lc no cng to thnh khong cch. Anh vn khng r, khng hiu, khng bit cho n tn by gi.

Anh nh li cu chuyn k thi tui nh. Cu ai? khi gia ging nc xoy. M hay v. Ch chn mt. Hiu hay tnh. M th ch mt, m v th c th ci hai hay ba. Cu ni m nh anh thi th u. Ln ln nhn ra cu chuyn ai ba qu l ngu xun v tn nhn cho tr con. Gi th anh bit, anh phi cu ly anh. Anh thy chnh mnh b nhn chm.

Lm sao anh hiu c tm trng ti trong lc nm cong ngi nghe anh k trong m. Ri rc, c gng, thin ch, tnh c, thm ch bt buc... Ti lng nghe, mi ma, mi l kh dn v, mi gi xoay tr trong khng gian, mi nng t va. Tuyt nhin chng hi hm da tht. Nhm mt, nhng n ct bn b sng Bn Hi c git xa dn, xa dn.

Gi th anh chng cn on trch g Sa m.

Trong bng ti, n ci kh hiu, lnh lng, diu ct ca ti t Jack Nicholson xut hin. V sao? Phc tp, nu l vt th, th n l ci thng lng tht cht hn ti.

 

l th thm vn

(trch X nng)