thø ½i tÖm gÜc ½æ ½éi thơéng
trÅn læ trÖnh v¯n chơçng nguyÍn hùu trÏ

du tø lÅ


Trong h¡ng ngñ nhñng ngơéi c·m bît sau biÆn câ 30 thŸng Tơ, 75, mæt nguéi viÆt Ït, r¶t Ït, nhơng ½ớc v¯n gièi chî û v¡, dßi theo t÷ng bơèc ½i ½éi v¯n, l¡ NguyÍn Hùu TrÏ.

Khêi t÷ tºp truyÎn "Th±ng Ngà", ¶n h¡nh cŸch ½µy ½¬ hçn 6 n¯m, tèi tºp truyÎn " ƒn Trơa Nghe K̀ ChuyÎn TÖnh", tái kháng kh̃i cÜ v¡i ghi nhºn chđ quan (t¶t nhiÅn), vË Nh¡ v¯n n¡y.

Ghi nhºn ½·u tiÅn cđa tái, n±m nçi NguyÍn may m°n (hay b¶t h­nh?) kháng thuæc lèp Nh¡ v¯n th¡nh danh trơèc 4-75, t÷ quÅ nh¡.

Lèp Nh¡ v¯n n¡y, c·m bît nhơ mæt d­t trái, mæt trê v¡o, t÷ bìn ‡áng, vèi lớng muâi bºt gâc ơèp khá tµm hăn, teo, qu°t rung c¨m.

NguyÍn kháng mang vŸc trÅn lơng chiÆc bÜng chØu n´ng dØ v¬ng, bºp bïng m´c c¨m. NguyÍn cÜ m´t t­i Hoa Kü, mæt l·n nùa, trơèc thŸng 4-75.

Læ trÖnh chù, nghØa cđa NguyÍn l¡, læ trÖnh liÅn lñy, kháng ½öt ½o­n. Mæt læ trÖnh th²ng t°p, xuyÅn, sµu cŸnh r÷ng v¯n chơçng thÆ gièi. Sinh trơêng t­i Nha Trang, ngay sau ho¡n t¶t bºc Trung hàc, n¯m 1958, NguyÍn ½ớc tuỳn chàn du hàc t­i Hoa Kü, nhơ mæt hàc sinh xu¶t s°c.

Ho¡n t¶t chơçng trÖnh Cao hàc Ngán ngù hàc, NguyÍn vË nuèc, pḥ trŸch gi¨ng d­y mán Anh v¯n t­i ‡­i hàc V¯n Khoa, S¡igƯn.

N¯m 1969, ½ớc hàc bäng cđa Asia Foundation, NguyÍn trê l­i Hoa Kü, v¡ ½Æn n¯m 1981, trÖnh luºn Ÿn TiÆn sØ Ngán ngù hàc t­i ‡­i hàc Georgetown.

NguyÍn Hùu TrÏ khêi viÆt t÷ théi ½ìm n¡y; nhơ mæt nhu c·u tú tăn, mæt ph¨n öng sinh lû thuºn thiÅn cđa cŸnh chim bay l­c giùa chºp chïng kh°c nghiÎt théi tiÆt, mèi.

Vèi tái, ½Ü l¡ mæt lÅn ½uéng bŸt ngŸt thø nghiÎm, n¯m chµu.

Vèi tái dÜ l¡ mæt lÅn ½uéng, lÅnh ½Ånh n°ng, giÜ, bân bìn.

Nhé, kháng bÙ k¾o lÅ bêi śi xÏch (dï cho r¶t d¡i) cæt buæc nçi cµy cæt quŸ khö, NguyÍn n¾m ½ớc ph·n ½éi chù, nghØa mÖnh v¡o nhñng tư gi¨o, nhùng liÅn tơêng mèi mÀ, tèi gay g°t.

Nhé, tŸm gæi v¡, hÏt thê nhiËu n¯m trong khÏ hºu v¯n chơçng hiÎn ½­i, nÅn khi viÆt l­i truyÎn kháng cÜ chuyÎn, nhơ "Cuâi Tu·n Cđa Ng," hay "ƒn Trơa Nghe K̀ ChuyÎn TÖnh," vµn vµn; ho´c, lo­i truyÎn cÜ chuyÎn nhơ "Ba Tái", "Mơa ‡Åm Chơa T­nh," vµn vµn, NguyÍn ½Ëu cho th¶y kháng chît găng mÖnh; kháng chît lÅn gµn, h·u chöng t̃ ½iËu gÖ.

NguyÍn r¶t thong dong, t÷ tân vèi chît giÍu ćt mØa mai chÏnh mÖnh th¶p thoŸng ½µu ½Ü, giùa hai dƯng chù.

NguyÍn r¶t thong th¨, ½iËm nhiÅn ½i hÆt cµu chuyÎn cđa mÖnh, nhơ mæt ngơéi nh¡n t¨n, ngo°c tay, rđ rÅ nguéi ½àc, d­o chçi cïng NguyÍn, mæt ½o­n ½uéng.

CƯn nùa, v¹n theo tái, tÏnh nçi chân v¡ théi ½­i trong thÆ gièi truyÎn ng°n NguyÍn Hùu TrÏ, l¡ mæt hiÎn thúc rÜi, tơçi, ngæn, nǵp.

H·u hÆt cŸc Nh¡ v¯n viÎt Nam ê quÅ ngơéi, dơéng truèc, sau v¹n ch× l¡ kÀ ½öng thºp thƯ bÅn ngo¡i ngái nh¡ hiÎn t­i. Hà kháng th̀ nhºp mæt vèi thä ngçi. Hà v¹n l¡ khŸch v¨ng lai, trong chÏnh nçi chân m¡, hà t÷ng ½ä xuâng nhùng giàt mă hái sinh, tø.

Ngay khi hà câ tÖnh má t¨, chđ tµm dúng truyÎn trÅn ½Ùa b¡n x¬ hæi ½ang sâng, tái v¹n th¶y cŸi l­t lÁo, gúng g­o cđa kÀ kháng tin ngay léi k̀ cđa mÖnh.

Nhơng NguyÍn Hùu TrÏ, ngớc l­i.

‡ìn hÖnh nhơ truyÎn "Cuâi Tu·n Cđa Ng," NguyÍn Hñu TrÏ kháng ch× cho th¶y sú nhºp mæt cđa hai trŸi tim: nguéi k̀ v¡, cµu chuyÎn, NguyÍn Hñu TrÏ cƯn cho th¶y áng chÏnh l¡ cµu chuyÎn.

NÅn, tái kháng ng­c nhiÅn, khi ½ớc ½àc ½µu ½Ü mæt Nh¡ v¯n ½¬ vÏ NguyÍn Hùu TrÏ nhơ mæt c·u thđ nh¡ nghË. dï ½îng ̃ gÜc ½æ n¡o cđa sµn c̃: trŸi, ph¨i, trÅn, dơèi áng ½Ëu cÜ kh¨ n¯ng bao biÎn.

Kh¨ n¯ng to¨ ræng hÖnh cŸnh cung, hÖnh rÀ qu­t, ngơéi ta r¶t Ït th¶y nçi nhùng nh¡ v¯n ½ơçng théi khŸc.

 

Du Tø LÅ

California, Oct. 1999