Trong h¡ng ngñ nhñng ngơéi c·m bît sau biÆn câ 30 thŸng Tơ, 75, mæt nguéi viÆt Ït, r¶t Ït, nhơng ½ớc v¯n gièi chî û v¡, dßi theo t÷ng bơèc ½i ½éi v¯n, l¡ NguyÍn Hùu TrÏ.
Khêi t÷ tºp truyÎn "Th±ng Ngà", ¶n h¡nh cŸch ½µy ½¬ hçn 6 n¯m, tèi tºp truyÎn " ƒn Trơa Nghe K̀ ChuyÎn TÖnh", tái kháng kh̃i cÜ v¡i ghi nhºn chđ quan (t¶t nhiÅn), vË Nh¡ v¯n n¡y.
Ghi nhºn ½·u tiÅn cđa tái, n±m nçi NguyÍn may m°n (hay b¶t hnh?) kháng thuæc lèp Nh¡ v¯n th¡nh danh trơèc 4-75, t÷ quÅ nh¡.
Lèp Nh¡ v¯n n¡y, c·m bît nhơ mæt dt trái, mæt trê v¡o, t÷ bìn ‡áng, vèi lớng muâi bºt gâc ơèp khá tµm hăn, teo, qu°t rung c¨m.
NguyÍn kháng mang vŸc trÅn lơng chiÆc bÜng chØu n´ng dØ v¬ng, bºp bïng m´c c¨m. NguyÍn cÜ m´t ti Hoa Kü, mæt l·n nùa, trơèc thŸng 4-75.
Læ trÖnh chù, nghØa cđa NguyÍn l¡, læ trÖnh liÅn lñy, kháng ½öt ½on. Mæt læ trÖnh th²ng t°p, xuyÅn, sµu cŸnh r÷ng v¯n chơçng thÆ gièi. Sinh trơêng ti Nha Trang, ngay sau ho¡n t¶t bºc Trung hàc, n¯m 1958, NguyÍn ½ớc tuỳn chàn du hàc ti Hoa Kü, nhơ mæt hàc sinh xu¶t s°c.
Ho¡n t¶t chơçng trÖnh Cao hàc Ngán ngù hàc, NguyÍn vË nuèc, pḥ trŸch gi¨ng dy mán Anh v¯n ti ‡i hàc V¯n Khoa, S¡igƯn.
N¯m 1969, ½ớc hàc bäng cđa Asia Foundation, NguyÍn trê li Hoa Kü, v¡ ½Æn n¯m 1981, trÖnh luºn Ÿn TiÆn sØ Ngán ngù hàc ti ‡i hàc Georgetown.
NguyÍn Hùu TrÏ khêi viÆt t÷ théi ½ìm n¡y; nhơ mæt nhu c·u tú tăn, mæt ph¨n öng sinh lû thuºn thiÅn cđa cŸnh chim bay lc giùa chºp chïng kh°c nghiÎt théi tiÆt, mèi.
Vèi tái, ½Ü l¡ mæt lÅn ½uéng bŸt ngŸt thø nghiÎm, n¯m chµu.
Vèi tái dÜ l¡ mæt lÅn ½uéng, lÅnh ½Ånh n°ng, giÜ, bân bìn.
Nhé, kháng bÙ k¾o lÅ bêi śi xÏch (dï cho r¶t d¡i) cæt buæc nçi cµy cæt quŸ khö, NguyÍn n¾m ½ớc ph·n ½éi chù, nghØa mÖnh v¡o nhñng tư gi¨o, nhùng liÅn tơêng mèi mÀ, tèi gay g°t.
Nhé, tŸm gæi v¡, hÏt thê nhiËu n¯m trong khÏ hºu v¯n chơçng hiÎn ½i, nÅn khi viÆt li truyÎn kháng cÜ chuyÎn, nhơ "Cuâi Tu·n Cđa Ng," hay "ƒn Trơa Nghe K̀ ChuyÎn TÖnh," vµn vµn; ho´c, loi truyÎn cÜ chuyÎn nhơ "Ba Tái", "Mơa ‡Åm Chơa Tnh," vµn vµn, NguyÍn ½Ëu cho th¶y kháng chît găng mÖnh; kháng chît lÅn gµn, h·u chöng t̃ ½iËu gÖ.
NguyÍn r¶t thong dong, t÷ tân vèi chît giÍu ćt mØa mai chÏnh mÖnh th¶p thoŸng ½µu ½Ü, giùa hai dƯng chù.
NguyÍn r¶t thong th¨, ½iËm nhiÅn ½i hÆt cµu chuyÎn cđa mÖnh, nhơ mæt ngơéi nh¡n t¨n, ngo°c tay, rđ rÅ nguéi ½àc, do chçi cïng NguyÍn, mæt ½on ½uéng.
CƯn nùa, v¹n theo tái, tÏnh nçi chân v¡ théi ½i trong thÆ gièi truyÎn ng°n NguyÍn Hùu TrÏ, l¡ mæt hiÎn thúc rÜi, tơçi, ngæn, nǵp.
H·u hÆt cŸc Nh¡ v¯n viÎt Nam ê quÅ ngơéi, dơéng truèc, sau v¹n ch× l¡ kÀ ½öng thºp thƯ bÅn ngo¡i ngái nh¡ hiÎn ti. Hà kháng th̀ nhºp mæt vèi thä ngçi. Hà v¹n l¡ khŸch v¨ng lai, trong chÏnh nçi chân m¡, hà t÷ng ½ä xuâng nhùng giàt mă hái sinh, tø.
Ngay khi hà câ tÖnh má t¨, chđ tµm dúng truyÎn trÅn ½Ùa b¡n x¬ hæi ½ang sâng, tái v¹n th¶y cŸi lt lÁo, gúng go cđa kÀ kháng tin ngay léi k̀ cđa mÖnh.
Nhơng NguyÍn Hùu TrÏ, ngớc li.
‡ìn hÖnh nhơ truyÎn "Cuâi Tu·n Cđa Ng," NguyÍn Hñu TrÏ kháng ch× cho th¶y sú nhºp mæt cđa hai trŸi tim: nguéi k̀ v¡, cµu chuyÎn, NguyÍn Hñu TrÏ cƯn cho th¶y áng chÏnh l¡ cµu chuyÎn.
NÅn, tái kháng ngc nhiÅn, khi ½ớc ½àc ½µu ½Ü mæt Nh¡ v¯n ½¬ vÏ NguyÍn Hùu TrÏ nhơ mæt c·u thđ nh¡ nghË. dï ½îng ̃ gÜc ½æ n¡o cđa sµn c̃: trŸi, ph¨i, trÅn, dơèi áng ½Ëu cÜ kh¨ n¯ng bao biÎn.
Kh¨ n¯ng to¨ ræng hÖnh cŸnh cung, hÖnh rÀ qut, ngơéi ta r¶t Ït th¶y nçi nhùng nh¡ v¯n ½ơçng théi khŸc.