nghechoinhactet

RRR	cui nm nghe chi mt bng nhc tt tng nng tin

s tay thng dn	I

Xun va v trn bi c non

Gi xun a l vng xui ngun

Hoa ci cng tia nng vng son

L ong ln ng cnh tung trn...

Nu thc s c mt ma xun m m v tui thm qu c nh vy m bn vn cha hi lng th xin nghe thm vi cu nhc na:

C mt chng thi s min qu

Hi bng hoa trao ngi xun th

C mt by em b ngoi 

Ht cu i t n xun v...

Ti dm c l sut Thi Trung C, khng ni no trn tri t ny, c mt ma xun ti thm v m m hn l ma xun m Phm Duy va m t - qua bn nhc Hoa Xun, nh va dn. Nhng Phm Duy khng phi l ngi thuc Thi Trung C. ng cng thi vi ti v bn m. Vy ch ng ta vit v ma xun no (vo thi i chng ta) m thi ha v an lc d vy ka ?

Thit n p nh m vy  nha. V sao tui nghi l ng  nm m qu h. Ch gia chng ta, nht l nhng k sinh trng  min Nam Vit Nam, c my ai  tng nhn thy mt b . Ci  trn tri vng hoe cng khi c lun, ni chi n "mt by em b... ht cu i t n xun v", vo mt bui chiu xun no ,  xa lc xa l, trn b  lng gi.

Cn chuyn "c mt chng thi s min qu, ngt bng hoa trao ngi xun th" (th...i thi) nhc lm g cho n thm bun. Tui ni vy bn dm ci lm  nha, dm bn s a Nguyn Bnh ra lm bia  n, vi l do "ng l thi s min qu cui cng" ca thi i chng ta. T hn na, bn cn dm mang Nguyn Duy ra  h tui, bng nhng bi th lc bt lm "phng nh treo tng" ( bn) ca ng.

Xin li bn ch, c T Xng y m cng  c lc phi a l - rm rt khc thm (dm bng ting Php) v nn  th ha, y n:

Sng kia gi  nn ng

Ch lm nh ca, ch ging ng khoai

m nghe ting ch bn tai

Git mnh cn tng ting ai gi ...

X g Nguyn Bnh, ni chi n c Nguyn Duy. Ni gn li, tui tin rng ch c Nguyn Khuyn mi l nh th min qu cui cng ca dn tc Vit Nam:

Thng Ging hai mi mt ch ng

Nm nay ch hp c ng khng

Gi gii ma bi cn hi rt...

Ch cn my tr thi s lc nhc sau ny u  b  th ha v  "phong sng my  qua ng ph" ht trn ri - theo nh cch ni ca Sn Nam.

V ti ngi nht l ci kiu bi i t t ca ng Th L:

R o phong sng trn gc tr

Ngm nhn thin h n xun sang

Ci gc tr ny - ti bo m - nm  HThnh, vo cui thp nin ba mi hay u bn mi g . Thm ci kiu cch "r o phong sng"  khin chng ta hnh dung ra c c m V Hong Chng, inh Hng, Xun Diu, Huy Cn... sng ci lng cht m i ri. u cn "thi s min qu" no na.

 th ha, tt nhin, khng phi l chuyn ch xy ra  H Ni Ba Mi Su Ph Phng. Khng tin, c c tip Nguyn Bnh m xem:

i ta lu lc phng Nam ny

 my ma xun n nhn bay

Xun n khp tri hoa phng n

Ring ta vi ngi bun lm thay

Bn thy cha: li thm hai ng nh con b nh "dz" Nam, thu gc tr, sng gia Si Thnh Hoa L. M i giang h cht nh nh vy l phi ch. Chnh qu hng ca Nguyn Bnh cng  nhim bi th thnh t lu ri, cn nn n   lm chi cho n m ngi ra:

Hoa chanh mc  vn chanh

Thy u mnh vi chng mnh chn qu

Hm qua em i tnh v

Hoa ng c ni bay i t nhiu

Coi: nng mi ra tnh c cht xu h m hoa ng c ni  bay i mt lin mt m. L m "m" gh chi H Ni hay Hi Phng (chm lm) ba m l k nh ri, cn g l "ngi xun th" theo tiu chun "chn qu" na ?

Bn ht ci cha? D bn  tt i, ti bit bn vn cn m c v ci ging iu hoi c cc oan v qu khch ca tui t khi t bt xung cho ti by gi - ng khng ?

ng c ngh by b nh vy, mang ti cht  nha. Coi: cuc tnh dm d ca mt anh thi s min qu vi mt ngi con gi xun th, hay hnh nh mt b  lng gi - vi mt by em b tung tng, ht cu i t, vo mt chiu xun m nng vng hanh ... - hon ton v tuyt i c lin quan, dnh dng g ti tui u. C sao ti li phi hoi c ch? y l chuyn ring ca... B Huyn Thanh Quan hay (cng lm) l ca ng ni hay ng gi ti thi .

M hoi c, theo ti, l th tnh cm hi kh hiu. Lm sao chng ta c th yu mn hay ngng m mt thi i m mnh tuyt i khng c dnh dng g ti n? Hoi vng hay hoi cm, c l, d hiu v ph bin hn. Mi ngi, khi bt u lung tui, hn u thy tic nui t nhiu khong u th hay nin thiu ca mnh - d chng ta sinh ra v trng thnh  bt c u.

D vy, ti vn ly Tri cho bn ng xui ti c l sinh ra  min Bc - vo khong thp nin 1940, 50 hay 60... - v c phi sng mi  ni  cho n by gi. Tui th v tui tr ca bn - tt nhin - cng p, cng th mng vy; tuy nhin, ti tin l n s p hn, mng m hn cht nh nu Bc v ng ng xa v cuc i bn qu nhiu - nh h  v vn thng lm, t na th k qua.

Cn nu bn sinh trng  min Nam th  mt bit chng no. S khng ai bt bn phi eo khn qung  v i nht rc  hon thnh k hoch nh. Bn cng c min ci v "thay tri lm ma" hay "nghing ng cho nc chy ra ngoi", v bn c t do i biu tnh " o" bt thng cha hay con m no m mnh khng thch.

Trong mt hon cnh sng tng i d th nh th (v nu bn li sinh trng  mt thnh ph cao nguyn) th nhn thy ma "xun v trn bi c non" l chuyn thng thi. iu ng tic l nhng ngy thng an lnh, phng lng  khng ko di lu. n khong cui thp nin nm mi, theo tr nh non nt ca ti, trong khng kh an bnh ca min Nam thoang thong  c mi v chin tranh - qua nhng bn nhc tm l chin (thng c ht  phng tr v nghe hi diu ct), ca nhng ng nhc s qun i, nh bn Phin Gc m Xun ca Nguyn Vn ng:

n giao tha mt phin gc m

Ch xun n sng xa vang rn

Xc hoa tn ri trn bng sng

Ng rng pho tung bay

No ng u hoa l ri...

Tri t, n v bn ng ch, "sng xa vang rn" m i t Nguyn Vn ng vn ang m ng. Khng h nghe ng ban lnh ng chin hay c k hoch cu vin g ht trn ht tri;  vy, sau khi tnh gic, ng bt u... m mng:

Ngi ngm my nc chi canh

M rng y mi nh tranh

V c chic bnh ngy xun...

Thit tnh, ng lm o ngc binh php ht trn. Ngi ta th c an t nguy cn ng th c nguy t an. Nhng s quan cao cp trong qun i min Nam, nh i t Nguyn Vn ng, chc c hi nhiu; bi vy - ch chng mi nm sau - nm 1968 th sng AK ca Trung Cng v Tip Khc n thit, v n khp bn mi bn tnh l v thnh ph ca min Nam (k lun th  Si Gn).

Cng t y, chin tranh lan v thnh ph. Nay, "plastic" t n ch ny; mai, ho tin 122 ly ri "ln" v ch khc. V d vy, x hi min Nam vn c vui nh tt - khi Tt n. Nu so vi min Bc - ni m v "hon cnh t nc kh khn" nn ch c qi v y vin trung ng ng CSVN ung ruu mng xun thay cho c nc - ngi dn min Nam hon ton bnh ng trong chuyn n xun. C nghe bn Ly Ru Mng ca Phm nh Chng l  bit:

Ngy xun nng chn ta chc ni ni

Mng anh nng phu vui la thm hi

Ngi thng gia li tc

Ngi cng nhn m no

Thot ly i gian lao ngho kh

... a... a... a

Nhp chn y vi chc ngi ngi vui

... a... a... a

Nhp chn y vi chc ngi ngi vui

... a... a... a...

Mun lng xao xuyn duyn i

Rt thm trn y chn quan san

Chc ngi binh s ln ng

Chin u cng thnh

Sng cuc i lnh

Mng ngi v nc qun thn mnh

Ka ni xa xa c ngi m gi

T lu mong con mt vng l nho

Chc b mt sm qu hng

Bc con v ho ni yu thng

... a... a... a...

Ht khc hoan ca thm ti i lnh...

Ru hn hoan mng i uyn ng

No cn ly mng ngi ngh s

Ting thi ca nt chm ph t nn i mi

Bn hi vang ln li h thing ling

Chc non sng ho bnh ho bnh

Ngy mu xng thi tun ri

Ngy y qu hng yn vui

i anh v trong chn tnh y vi

Nhc cao ly ny

Hy chc nggy mai sng tri t do

Nc non thanh bnh

Mun ngi hnh phc chan ha

c m hnh phc ni ni

Hng thanh bnh dng phi phi

Ny gi u mi chng mi pht m mi ngi  ung u c chc ly: ly tng anh nng phu, ly cho anh cng nhn, ly mng ng thng gia, ly mng ngi ngh s... Cha , cn thm vi "chn quan san"  "chc ngi binh s ln ng" na. Vui cn hn tt v c nc, chc chn, "xn" thy m lun!

Cng c nhng chin s, say m chin u (hay ng tr) n  qun lun c nhu:

n anh ng ven rng mai

Nu mai khng n

Anh u bit xun v hay cha

Nghe thit kh tin. Lnh min Nam thng thng c lnh lng ng hong m, nhn s lng l bit nm cng thng tn ch cn g ti hoa mai vi hoa o - nh ng nhc s lnh king Trn Thin Thanh, qua bn n Vng Chiu Xun.

Lu lu mi thy nhng ngi lnh nht nh Xun Ny Con Khng V:

Con bit khng v m ch em trng

Nhng nu con v bn b thng mong

Bao lp trai hng cho xun chin trng

Khng l ring mnh m m

M i con xun ny khng v...

Nhng chng trai hng c ny, tic thay, thng khng gi nhng chc v cao trong qun i. iu ng tic hn na, trong cuc chin t v va qua, qun dn min Nam  p dng mt chin lc sai lm. Thay v "vui nhim v khng qun xun" th h  lm ngc li l "vui xun nhng khng qun nhim v". Ni cch khc "vui xun" mi l chuyn chnh, cn "nhim v" ch l chuyn ph (v l chuyn nh thi)!

Cng lc -  min Bc Vit Nam - khi Tt n (sau khi nghe bc H, ch tch nc, ch tch quc hi, tng b th, th trng ban ngnh, n v... chc tt xong) l mi ngi li m b i "tranh th lm vic gp hai"  "thi ua lp chin cng dn ng". (... m, chi vy ai chi cho li!)

Cuc chin Bc Nam chm dt ra sao, vo ma Xun nm 1975, mi ngi u bit (v u tin on c). T , nhn dn hai min u ch cn c nghe mt bn nhc xun duy nht: Ma xun trn thnh ph H Ch Minh quang vinh, i p bit bao, bit my t ho. Si Gn i c nc vy cho...

Cng nh bn, ti chu khng ni ci loi nhc th t ny nn  vy cho "thnh ph H Ch Minh quang vinh" ... ra i - v i hi sm. T  n nay  gn mt phn t th k. Hai mi lm nm qua - Tri t (thin a, qu thn, mng t) i - bit bao nhiu l nc sng, nc sui, nc mng, nc rnh...  o o chy qua cu (v qua cng) ?

Chiu nay, chiu cui nm,  mt gc tri xa, ti ngi ghi li nhng  ngh lan man vn vt  gi bn c chi - sau khi nghe ht mt bng nhc trong qun vng, bt u t bn Hoa Xun ca Phm Duy, n bn cui cng (Xun Ny Con Khng V) ca Trnh Lm Ngn.

Nhc xun g m nghe bun qu, m i!

Tng Nng Tin