Li chuyn lt! ng gi ca V nh Lin vit hai cu thng thit: Nhng mi nm mi vng, ngi thu vit ni u... Ngi Vit l ri theo tng trn lt, chc theo bn tnh khi hi ci trong nc mt m i: Nhng mi nm mi lt, ngi... cu tr ni u!
V k c trng xa bn c, Thanh Tnh vit: Hng nm, c vo cui thu, l ngoi ng rng nhiu... Mt bi th p, mt ng vn hay, ai cng bit cng thuc, bi nh l s thng tnh ngi ngi v hi c thanh bnh v nht l, trong no v m.
Nm no hoa o cng n. Nm no cng bui tu trng. V nm no cng c lt. Nhng dng nh khng ai vit, hoc c th c m khng ai nh, v mt thng tnh tng t Vit Nam, cng mi thu v. Chng hn: Mi nm, qu hng ti u lt... C th lt l du nng nn nng n cht chc, m thi thng ta ngi ngn vi cht chc lm than lm, nht l n c din ra u u, din ra mt cch bnh tnh, n khin tm tnh ngi ta... mt.
C nhng nm u thp nin 1980, ln sng ngi t nn n cc tri ng Nam dng cao, cc a ch cu tr ni v mt tnh thng mi mt. Tht thng cm vi h. Coi ka, sao nm no, thng no v hu nh ngy no, "chng n" c bi thuyn vt bin di di vy. Ca u m nui cho thu, lo hoi nh vy cng mt ch.
Nm nay tri li lt (mn ng gi). Lt ln min Nam. Cn lt n ng khi nh uc Th vn 2000 sp thp sng rng r gia hong hn Sydney.
Lt nm nay n sm, lai rai t thng 7. Thng 7 ty m nc nhy ln b. Tnh nhm non 100 ngy lt, cng bng thi gian uc Th vn bt u i t trung tm nc c cho n m m mn.
Bt u t Hng Ng, ng Thp. Bo Lao ng trong nc t: "L bc vo chnh v, hng vn c dn ni u ngun ko nhau tm vng cao t tc nh, ng ny, ni vng cao u ngun con l ny, hng ngn h nng dn li phi di nh ca, b rung vn trnh n st l. Theo c tnh ca hai huyn Tn Chu (An Giang) v Hng Ng (ng Thp) th c n hng vn hcta t b nc l cun i v hn 1.000 h dn phi di di ra khi tm khng ch ca nn st l."
Nh bo Vit Nam ch t va , khng chi li chi tit v dng nh vic bng b nhau ca 1.000 h dn khng quan trng bng cc cng vn chng l t Trung ng gi v. Qu l mt s l. Mt ngn h dn c t cng 5.000 ngi. Nm ngn ngi y, cha dt m, m bng con, con du b, dt du, xm xt, bc theo cm vt, ln theo c khoai c sn, ln ln tn lc gi"a tri ma dm, gi lnh, chy l. Cng khng bit trnh u, cng cha chc c mt a ch n trong bao ngy ti trng ch nc cn. Ci tnh cnh y ch c vit gn my dng. Xem ra x ngho ngi ta d mt. Nm ngn ngi x ngho chng bng mt b gi 8 tui mt thnh ph nh thuc min Bc California khi b bt cc, c thnh ph i tm, r bo ch ln tin. V a b tr v bng an nh mt n ho kit gia thi i thng tin.
Nhng 1.000 h ch mi l bc u. Nc mi ngy mi ln. Hi Hng thp t, Reuters v AFP m t khc lit hn hu qu nn lt nhng ngy gia thng 9: Mi ngy nc dng ln 1cm, trn 140.000 cn nh b ngp nc, 500.000 ngi trong 4 tnh phi di tn, trn 100.000 hecta la b ngp.
Khng cn tng tng cng thy tnh hnh xy n tan ngh ca ngi dn 4 tnh. Bn cnh nhng dng tin cp bch y, bo trong nc chi tit hn khong cu lt. Thay v i phng vn nhng nn nhn l lt, h phng vn Chnh quyn, phng vn ng V vn Kit, phng vn cc quan chc hng Th trng tr ln, khng st c chi tit nh. Vit li i dng k cng y cng vi ci ta ca bi bo trn
Si Gn Gii phng (14/9/2000): Chnh ph cng vi dn lo chuyn chng l... Bi bo di, c nhiu on 'cm ng:
"m trc khi Ph Th tng Nguyn Tn Dng vo BSCL, Tng b th L Kh Phiu gi in thoi v cn dn nhiu iu. Thay mt B Chnh tr, Tng b th chuyn li hoan nghnh qun dn 4 tnh vng l trong thi gian qua vt ln vi l vi kt qu tt. Tng b th ngh QK 7, QK9 trin khai ngay lc lng cu nn, cu h trn din rng; yu cu cc ng b phi c phng n chng l hiu qu cao v phi xem chng l l nhim v chnh tr quan trng nht ca cc ng b hin nay.
C phi nhng li trn l phc ln cho nn nhn l lt? Thng k chnh thc cho bit tnh n m "Tng b th gi in thoi", mc nc khin 150.000 hc sinh phi ngh hc, ring tnh ng Thp c 30.190 ngi nh sp v ngp, v "nu c th ni mt iu g v ng Thp by gi th ch c th ni c rng ng Thp ang trng xa nc."
Cng trong m "Tng b th gi in thoi", theo bi bo, "Gi y kh m thng k c s lng nh dn b ngp vng su ng Thp Mi (8 huyn ca Long An), ch bit rng, nu khng c nhng hng cy ch v gia ng, th c th gi nhng cnh ng ang trng xa nc l bin."
Trong tnh cnh m khng cn phi tng tng nhiu, cng c th thy c ci but rt ca nhng ngi dn chy nn, i rch, l th nhng chic ghe bu, la tha nhang khi cho nhng ngi va tri xc, nhng con ch t t v lc ch b v, nhng xc gia cm vt v, nhng cy la non vt vng t tc trong mn nc trng xa, th Tng b th "hoan nghnh qun dn 4 tnh vng l trong thi gian qua vt ln vi l t kt qu tt".
Nguyn nh Chhiu khi t mt trn lt nm no min Nam c on th:
Lao xao cm rp nghe chim dng
Lm xm ging cao thy ch ngi
N dn en trn vc yu
Ch no H V u i!
Ngi ta khng bit trn lt thi c Chiu c bao nhiu thc la b h, bao nhiu ngi di tn v bao nhiu ngi cht, nhng cng c th on l trn lt y khng ln lm, v ch cn nhy ln ging ngi xm c. y th m c trch xa trch gn ci bt nhn ca "trn" n dn en trn vc yu.
Trn lt nm nay xc ch tri y ng v khng nhng ging chiu ngp m nc nh cng ngp. Ngi cm vit trong nc khng bt chc c trch "trn", h vit: "Tng B th L Kh Phiu gi in v cn dn nhiu iu." Li m t cnh ng Nguyn Tn Dng i cu lt bng li l nh sau: Theo lch, sng 12-9 mi lm vic vi ng Thp, nhng, bui chiu 11-9, va lm vic xong vi An Giang, sang ng Thp, ng ch li tip tc ch tr cuc hp. Cuc hp ng Thp ko di n na m, v kt thc bng... ni cho khuya, bi kp c n ung g u?
Sau khi cm ng m t cnh Ph th tng phi n cho khuya, bi bo (Si Gn Gii phng 14/9/2000) kt: ... tnh hnh l cn din bin ht sc phc tp v l s ko di. Nhng c s quan tm ca ng, ca Chnh ph, ng b v qun dn vng l BSCL s xc li sc mnh, tip tc ng u vi kh khn mi.
Khng bit nhng a b ci ct vng lt c nghn ngo khi c nhng dng ch trn. Khng bit nhng b m vng l c thn thc bn ging nc khi chiu v, nu bit nhng dng ch trn. V nhng u c bnh thng khng in lon, c cn tnh to chng?
Trn mn nh truyn hnh nc ngoi, ngi xem thy cnh mt b gi, chc l ch, ko hai a em trn trung l theo ln nc. C l a ch qu mt khng cn bng ni em. Ngi xem cng thy cnh ngi cho ghe, xung quanh nhiu bn tay bm vo mn v ghe ht ch cha. V trong tnh cnh thp t nht sinh y, ng Tng b th ku gi ng vin chng l, v chng l l nhim v chnh tr quan trng nht.
Qu tht nu cu nn dn l mt nhim v chnh tr th tuy ci ng lc n c bt nhn, nhng nu lm cho ti ti chn th chc khng my ai phin lng. Mi nm, nc ta u lt, khng lt th bo, v thng l va lt va bo. Khng cn phi thn c diu on, khng cn phi ti tr hn ngi, ngi Vit Nam bnh thng no, v mt chnh quyn bnh thng no, cng u bit chc, v chc bit, iu .
Nhng chnh quyn lm g, v lm nh th no, gim thiu ti a nh"ng thit hi do thin tai? l mt cu hi khoa hc, khng thnh kin.
Nh nc Vit Nam lp ra mt c quan lo vic ny, t tn l "y ban Phng chng bo lt". Khng ni n ci tn nghe va tri va phn khoa hc (ai li "chng" c lt bo), ch ni n cch lm vic ca y ban ny thi.
Ging nh nhng trn lt v bo nhiu ln trc, khi trn lt nm nay bt u, th Vn phng Th tng c bin php chng lt bng... mt cng in (bo Tui Tr ngy 7 thng 9/2000). Nguyn vn l: Vn phng Chnh ph gi cng in v i ph vi l hi 19 gi ngy 6-9-2000 gi ban ch o Phng chng lt bo Trung ng, UBND cc tnh BSCL, Tng cc Kh tng Thy vn, i truyn hnh Vit Nam, i ting ni Vit Nam, Thng tn x Vit Nam, bo Nhn dn v vic l trn sng Tin v sng Hu ln nhanh... Do : 1 UBND cc tnh BSCL tp trung lc lng, ch o cc cp, cc t chc di di dn vng ngp su, cc khu vc st l nguy him n ni an ton ... ch ng ng ph kp thi.
c li cng in ca Vn phng Th tng Vit Nam nm ngoi gi cc tnh trong khi trn lt min Trung (nm 1999), ngi ta s thy y mt ging vn nh vy, khng khc mt du phy. C nh l ng Phan Vn Khi cho in sn cng in cho tin, ch khi no c lt, bo l ngy v gi i.
Vy th trong thi gian ch l n, lt n, v bo n, Nh nc Vit Nam lm g? C v chc chn l nhng lc , h ang lo cc nhim v chnh tr khc. L ra, i ph vi yu thi tit (ch khng phi thi th), mt gung my cm quyn lnh mnh v c hc phi thc hin vic quy hoch nh , thc hin vic ci tin c s h tng, th d, chn v tr trnh bo lt quy hoch khu dn c, nghin cu kt cu vt liu xy dng, thc hin qui trnh v xy dng ng quy cch, ng thi ph bin rng ri cc quy trnh xy dng. Ni mt cch tng th, mt gung my lnh mnh v c hc phi thc hin mt quy trnh quy hoch v thit k tng th cho nhng vng thng b bo lt.
iu khng phi d vi mt nc ngho, nhng khng phi l khng thc hin tng bc (phase) c.
Mu chy rut mm, trong nhng thin tai nhiu ln trc, hng chc t ng t khp ni c ng gp gip nn dn cp thi. Hng trm ngn -la cng c nhiu t chc quc t gip . "S gip y l chic xe cp cu. Cn nhng khng phi l bin php duy nht "phng chng bo lt".
Mt c nhn, mt gia nh, sng bt k u, v d giu hay ngho, u mun c nhng chic xe cu thng kp thi, nhng khi cn. Nhng mt quc gia, v nht l mt nh cm quyn, nu c trng ch vo xe cu thng th khng th gii thch c. Tinh thn n xin y l s bin dng ca mt thi quen n l. Khng may, dng nh th tinh thn y ch lm cht d nhng tm lng bit t trng m thi.
IIIIIIIIIIIIIIII
Nhn Vn | Tin Vn | Phng
Vn | im Sch | c
Sch
Th Vin | Th
Qun | Ni Vng Tay |
Bin Tp