tµm û v¡ h¡nh ½æng

½å hùu


í

ThÆ gièi n¡y l¡ thÆ gièi ½ớc diÍn biÆn t÷ nçi tµm hăn cđa con ngơéi, tµm hăn cđa con ngơéi x¶u thÖ x¬ hæi trê nÅn râi lo­n...
(T.T. ThÏch ThŸi HƯa)

Vèi nhiËu ngơéi, Thớng tàa ThÏch ThŸi HƯa l¡ mæt nhµn vºt cƯn xa l­. Nhơng ch× trong thŸng 8 n¯m 2000 khi LiÅn hiÎp quâc tä chöc Hæi nghÙ Thớng ½×nh ThiÅn niÅn kư vË Tán giŸo v¡ HƯa bÖnh t­i Nùu ơèc, phŸp danh ThŸi HƯa ½ớc c¨ thÆ gièi biÆt.

Hæi nghÙ Thớng ½×nh thiÅn niÅn kư khai m­c chiËu ng¡y 28-8-2000 vèi sú tham dú cđa h¡ng ng¡n l¬nh ṭ tán giŸo, cŸc nh¡ ho­t ½æng vÖ hƯa bÖnh. ‡Ü l¡ mæt hàp m´t lèn nh¶t t÷ trơèc ½Æn nay cđa nhùng ngơéi pḥng sú x¬ hæi v¡ tµm linh. Ch× riÅng sú kiÎn n¡y thái thÖ LiÅn HiÎp Quâc cñng cÜ th̀ tú h¡o ½¬ tä chöc ½ớc mæt hæi nghÙ cÜ nhiËu û nghØa. Vºy m¡, hæi nghÙ g·n nhơ m¶t hÆt û nghØa cđa nÜ vÖ thiÆu ‡öc ‡­t lai L­t ma, l¬nh ṭ chÏnh trÙ v¡ Phºt giŸo cđa Tµy T­ng, hÜa thµn cđa Bă tŸt QuŸn ThÆ µm. VË m´t chÏnh trÙ, Ng¡i cƯn l¡ bìu tớng cđa ½¶u tranh b¶t b­o ½æng nhơng b¶t khu¶t trơèc "b­o lúc cŸch m­ng" Trung Quâc.

Sú v°ng m´t cđa ‡öc ‡­t lai L­t ma vÖ Trung Cæng - th¡nh viÅn thơéng trúc Hæi ½ăng B¨o an LHQ - ng¯n trê kháng cho ban tä chöc gøi gi¶y méi.

VË phÏa ViÎt Nam, chÆ ½æ chơ h·u ½¬ theo gơçng ThiÅn triËu Trung Quâc, kháng c¶p chiÆu khŸn cho Thớng Tàa ThÏch ThŸi HƯa ½i dú Hæi nghÙ. Nhơng h¡nh ½æng cđa H¡ Næi kháng ½çn gi¨n. Trung Quâc l¡m Ÿp lúc vèi tơ thÆ cđa mæt nơèc lèn, thÆ gièi kháng ph¨i ch× l·n n¡y m¡ ½¬ nhiËu l·n "nhơéng" Trung Quâc vÖ thÙ trơéng to lèn cđa hà. CƯn H¡ Næi, khi dê trƯ ½¡n Ÿp tán giŸo v¡ g´p sú châng ½âi cđa Ban tä chöc, hà ½¬ l¡m trƯ cơéi trÅn sµn kh¶u quâc tÆ.

Thớng tàa ThÏch ThŸi HƯa l¡ giŸo thà (hơèng d¹n t¯ng sinh tu hàc) cđa Tä ½Önh T÷ HiÆu, cƯn l¡ giŸo thà cŸc Phºt hàc viÎn t­i HuÆ. T÷ HiÆu l¡ mæt trong nhùng ngái chïa lèn t­i HuÆ, xµy dúng t÷ n¯m 1843 thuæc huyÎn Hơçng Thđy, HuÆ. BÅn c­nh viÎc hơèng dµn t¯ng sinh tu hàc, Thớng tàa ThŸi HƯa cƯn l¡ GiŸm ½âc ½iËu h¡nh chơçng trÖnh T÷ thiÎn X¬ hæi HiÆu v¡ Thơçng do Thớng tàa ThÏch Nh¶t H­nh chđ trơçng. Chơçng trÖnh T÷ thiÎn HiÆu v¡ Thơçng l¡ hºu thµn cđa Trơéng Thanh NiÅn

Pḥng sú X¬ hæi trơèc n¯m 1975.

Ng¡y 19-7, Ban tä chöc Hæi nghÙ Thớng ½×nh, áng Bawa Jain, gøi gi¶y méi Thớng tàa ThŸi HƯa qua Nùu ơèc tham dú. C¨ hÎ thâng qu¨n lû tán giŸo cđa H¡ Næi ch°c kháng bao gié nghØ Ban tä chöc l­i méi mæt nhµn vºt Ït ngơéi biÆt ½Æn, nhµn vºt ½Ü l­i kháng chÙu v¡o tä chöc Phºt giŸo quâc doanh. Hà nh¸y dúng lÅn l¡ ph¨i.

Trong l·n tr¨ léi ph̃ng v¶n trÅn ½¡i VOA tâi 30/8/2000, Thớng Tàa ThŸi HƯa nÜi: "Tái kháng ph¨i l¡ th¡nh viÅn cđa GiŸo hæi Phºt GiŸo ViÎt Nam."

GiŸo hæi Phºt GiŸo ViÎt Nam thÖ nhiËu ngơéi biÆt, nhơng lÅn tiÆng ½¨ kÏch cáng khai giŸo hæi quâc doanh trong khi ½ang chÙu sú kËm kÂp cđa chÆ ½æ thÖ kháng ph¨i ai cñng l¡m ½ớc nhơ Thớng tàa ThŸi HƯa: "GiŸo hæi Phºt giŸo ViÎt Nam Thâng nh¶t l¡ GiŸo hæi kÆ th÷a truyËn thâng cđa LÙch ‡­i tä sơ Phºt giŸo ViÎt Nam... l¡ giŸo hæi ½æc lºp, cÜ chđ quyËn. TrŸi l­i, GiŸo hæi Phºt giŸo ViÎt Nam l¡ giŸo hæi ½ớc nh¡ nơèc dúng lÅn n¯m 1981 vèi û ½ă l¡ ½̀ khâng chÆ v¡ lo­i tr÷ d·n GiŸo hæi Phºt giŸo ViÎt Nam Thâng nh¶t. Cho nÅn û nghØa cđa hai GiŸo hæi khŸc nhau mæt tréi mæt vúc... ai h¡nh ½­o m¡ nhµn danh GiŸo hæi Phºt giŸo ViÎt Nam Thâng nh¶t sÁ bÙ nh¡ nơèc gµy trê ng­i, khÜ kh¯n..."

Thớng to­ ThŸi HƯa kháng chÙu n±m trong giŸo hæi quâc doanh m¡ nhºn ½ớc gi¶y méi thÖ qu¨ l¡ chàc töc H¡ Næi. Ch°c hà ph¨i b¡n b­c cŸi lû do cè sao tºn tréi Tµy ngơéi ta l­i kháng chÙu biÆt cŸc áng sơ quâc doanh chÙu sú qu¨n lû cđa ™y ban Tán giŸo ChÏnh phđ, l­i "l¡m r¯ng" m¡ ½i méi mæt áng sơ tºn ngo¡i HuÆ, tu ê mæt ngái chïa m¡ vèi ngơéi ngo­i quâc, giâng nhơ ê thµm sçn cïng câc!

Cho nÅn dï cÜ gi¶y méi cđa Täng thơ kû Hæi nghÙ Thớng ½×nh, ½ớc tƯa ½­i sö M₫ ê H¡ Næi can thiÎp, nhơng H¡ Næi v¹n cay cî kháng c¶p chiÆu khŸn xu¶t c¨nh cho Thớng tàa ThŸi HƯa. Trong thơ tr¨ léi cho Ban Tä chöc Hæi nghÙ, Thớng Tàa ThŸi HƯa ½¬ xin låi kháng ½i dú ½ớc "bêi vÖ chÏnh quyËn ViÎt Nam ½¬ sø ḍng quyËn lúc chuyÅn chÆ, kháng cho tái tham dú Hæi nghÙ Thớng ½×nh HƯa bÖnh ThÆ gièi ThiÅn niÅn kư, m´c dï tái ½¬ th̀ hiÎn sú kiÅn nh¹n v¡ thiÎn chÏ hƯa bÖnh cđa mÖnh ½̀ ½Üng gÜp cho sú nghiÎp hƯa bÖnh cđa lo¡i ngơéi v¡ ṃc ½Ïch cđa Hæi nghÙ."

Kháng c·n tơêng tớng cñng biÆt nhùng ng¡y n¡y bæ mŸy cáng an sÁ "l¡m viÎc" nhơ thÆ n¡o vèi Thớng tàa ThŸi HƯa. Cáng an chÖm cÜ, näi cÜ, sÁ thơéng xuyÅn ½Æn viÆng chïa T÷ HiÆu, tàc m­ch ½iËu tra lû lÏch... ‡öc Phºt, méi Thớng tàa lÅn ™y ban, h¯m dàa v¡ b°t l¡m kìm ½ìm.

CÜ ph¨i chïa T÷ HiÆu ½ang trê th¡nh mæt ½ìm nÜng k̀ t÷ Hæi nghÙ ThiÅn niÅn kư?

Kháng ph¨i nhơ vºy. Nhùng Phºt tø ½ang sâng t­i HuÆ ½Ëu biÆt rß, r¶t rß, l¡ k̀ t÷ n¯m 1975, chïa T÷ HiÆu, v¡ v¡i chïa khŸc, ½¬ v¡ v¹n l¡ mæt cŸi gai ½âi vèi Ban Tán giŸo ChÏnh phđ. Nhùng ngơéi n¡o ½Æn HuÆ, ½¬ t÷ng ½Æn chïa T÷ HiÆu trơèc ½Ü v¡ l­i trê l­i th¯m chïa sau n¡y, sÁ th¶y cÜ mæt sú khŸc biÎt nh̃ kháng ph¨i ê trong chïa m¡ ê... trơèc chïa.

‡Ü l¡ mæt cŸi quŸn nơèc màc trơèc cäng chïa ½µu ch÷ng g·n 10 n¯m nay. CŸi quŸn ḷp x̣p nhơ nhùng cŸi quŸn cÜc trÅn kh°p ½¶t nơèc, b¡y d¯m hæp bŸnh, v¡i chai nơèc ngàt, mæt v¡i cŸi ghÆ ½¸u. Nhơng ½Ü l¡ cŸi quŸn kháng ph¨i l¡ quŸn, m¡ l¡ tr­m quan sŸt cđa cáng an v¯n hÜa.

™y ban Nhµn dµn T×nh Th÷a ThiÅn ½¬ dúng cŸi quŸn ½Ü ½̀ theo dßi nhùng ngơéi v¡o chïa T÷ HiÆu. VÖ sao ch× cÜ T÷ HiÆu? VÖ T÷ HiÆu kháng chÙu n±m trong GiŸo hæi Phºt giŸo ViÎt Nam, nghØa l¡ kháng chÙu n±m trong ™y ban Tán giŸo ChÏnh phđ, töc khơèc t÷ "sú ch¯m sÜc b¨o bàc" nhiÎt tÖnh cđa Ban Tơ tơêng v¡ V¯n hÜa Trung ơçng, l¡ ‡¨ng!

Vºy m¡ m¬i ½Æn nay, bao nhiÅu l·n "lŸ ṛng sµn chïa", bao nhiÅu l·n cµy khÆ hçn 100 n¯m trong sµn chïa trä báng, ngơéi ta, thÆ gièi, mèi biÆt ½Æn mæt T÷ HiÆu bi, trÏ, v¡ dñng.

TriÆt thuyÆt nh¡ Phºt ½¬ ½ơa thÅm v¡o ngán ngù ViÎt Nam t÷ "cç duyÅn". Cç duyÅn l¡ tºp h́p cđa mài sú, l¡ mæt sú g°n bÜ v¡ liÅn hÎ mºt thiÆt l¹n nhau cđa nhùng sú viÎc cÜ th̀ nhÖn th¶y v¡ kháng th̀ nhÖn th¶y, k̀ c¨ chuyÎn nghÙch v¡ viÎc thuºn.

Khi kháng c¶m chiÆu khŸn, chÏnh quyËn ViÎt Nam ½¬ t­o mæt "nghÙch duyÅn" cho Thớng tàa ThŸi HƯa. NhÖn t÷ l¯ng kÏnh Phºt giŸo thÖ h¡nh ½æng c¨n trê ¶y l¡ mæt d¶u hiÎu tÏch cúc cho con ½ơéng ½¶u tranh hƯa bÖnh châng b­o lúc v¡ sú trÖ trÎ. TÏch cúc vÖ khi ra m´t c¨n trê mæt cŸch ½iÅn cuăng b¶t ch¶p cáng luºn quâc tÆ, H¡ Næi ½¬ ½̀ læ rß hçn nùa b¨n ch¶t hoang d¬ cđa th̀ chÆ. CŸi b¨n ch¶t ¶y cÜ

th̀ ½Âp trong théi kü muáng thî chơa th¡nh... ngơéi. Trong théi ½­i v¯n minh hám nay, nÜ l¡ nhùng bơèc ½i chºm chºp v¡ trÖ ½æn cđa mæt lo¡i ½ơéi ơçi ½ang... t÷ t÷ bơèc ra sµn kh¶u ngơéi.

NÜi cho ra lÁ thÖ lo¡i ngơéi hám nay ½¬ thu v¡o âng kÏnh nhùng thơèc phim ngo­n ṃc vË mæt hiÎn tớng b­o lúc r¶t hiÆm hoi nhơng v¹n cƯn sÜt l­i trong thÆ gièi v¯n minh. ‡ăng théi, thÆ gièi cñng thu ½ớc mæt hÖnh ¨nh tuyÎt véi cđa trÏ tuÎ sâng th¨nh thçi giùa hiÎn tớng hiÆm hoi ½Ü. ‡Ü l¡ sú bi hïng cđa Phºt tø ThÏch ThŸi HƯa, th̃ng tay v¡o ch́, ngang nhiÅn v¡ bÖnh th¨n giùa muáng thî mang m´t n­ ngơéi.

Trong b¡i ½­i luºn xu¶t s°c gøi ½Æn Hæi nghÙ, Thớng tàa ThŸi HƯa ½¬ gøi cho thÆ gièi tháng ½iÎp hăn nhiÅn cđa áng vË ½éi sâng. ‡àc tháng ½iÎp b±ng nhùng léi lÁ ½çn gi¨n v¡ t÷ tân, ngơéi ta cÜ th̀ an tµm vË sú chöng ½°c cđa Thớng tàa kháng nhùng trÅn ½ơéng tu thµn m¡ cƯn trÅn con ½ơéng pḥng sú x¬ hæi. Thớng tàa viÆt:

... muân xµy dúng mæt x¬ hæi tât ½Âp, hƯa bÖnh v¡ än ½Ùnh cho thÆ gièi lo¡i ngơéi, l¡ chîng ta cïng n°m tay nhau ½̀ xµy dúng m¡ kháng nÅn ½æc quyËn xµy dúng, chîng ta ph¨i xÜa ½i û thöc Ïch kư v¡ ½æc tán cđa chîng ta. Chîng ta ph¨i biÆt nhÖn nhºn v¡ ch¶p nhºn kh¨ n¯ng cđa mài th¡nh ph·n trong x¬ hæi cho sú nghiÎphƯa bÖnh, h­nh phîc v¡ an l­c cđa lo¡i ngơéi.

Tháng ½iÎp ¶y gøi cho Hæi nghÙ ThiÅn niÅn kư, nhơng "ngơéi nhºn" nÅn l¡ chÏnh quyËn ViÎt Nam. ChÏnh hà luán miÎng nÜi "hƯa bÖnh", "än ½Ùnh", nhơng v¹n "Ïch kư" v¡ "½æc tán", v¹n kháng ch¶p nhºn "kh¨ n¯ng cđa mài th¡nh ph·n", tr÷ th¡nh ph·n ½¨ng viÅn.

Thớng tàa ThŸi HƯa nÜi tèi sú chuỳn hÜa tµm thöc (nhÖn l­i mÖnh) trơèc khi biÆn th¡nh h¡nh ½æng, vË "û thöc vË sú khä ½au do sú chÅnh lÎch trong sú phµn phâi t¡i nguyÅn thÆ gièi v¡ nhùng b¶t cáng x¬ hæi, chîng ta sÁ luyÎn tºp cŸch tán tràng quyËn tơ hùu cđa kÀ khŸc v¡ tÖm cŸch chia sÀ t¡i s¨n, thÖ gié, n¯ng lớng v¡ sú ơu Ÿi ½Æn nhùng ngơéi thiÆu thân hçn mÖnh..."

Thớng tàa ThŸi HƯa xu¶t gia t÷ n¯m 12 tuäi (1965), ½¬ ê HuÆ bao nhiÅu n¯m tréi, ½¬ gi¨ng d­y cho r¶t nhiËu t¯ng sinh v¡ thÏnh chîng kháng ch× ê HuÆ m¡ kh°p nơèc. Vºy nhơng dơéng nhơ Thớng tàa v¹n chơa hË "xu¶t hiÎn", hìu theo nghØa l¡ thÆ gièi, nhiËu ngơéi, chơa biÆt ½Æn. M¬i cho ½Æn thŸng 8 n¯m 2000, trong khi thÆ

gièi hàp Hæi nghÙ ThiÅn niÅn kư, thÖ nhiËu ngơéi... hât nhiÅn ½­i ngæ (th¶y).

‡Ü l¡ mæt sú kiÎn cÜ û nghØa, v¡ "nhé" cŸi "nghÙch duyÅn" cæng s¨n, bêi lÁ nÆu nh¡ nơèc ViÎt Nam µm th·m ½̀ Thớng tàa ½i dú Hæi nghÙ thÖ nhiËu l°m ngơéi ta ch× biÆt ½Æn b¡i tham luºn cđa Thớng tàa m¡ thái.

CŸi nghÙch duyÅn ¶y ½¬ l¡m sŸng t̃ hçn mæt cæng ½ăng m­nh mÁ, nhiËu tiËm lúc v¡ trÏ tuÎ, ½ang µm th·m chiÆn ½¶u châng l­i sú trÖ ½æn trong nơèc. CŸi tºp th̀ ¶y ½ang µm th·m cæng sinh nhùng ½iËu l¡nh, nhơng v¹n l¡ µm th·m, tiÆn tèi ½̀ "chuỳn hÜa tµm thöc v¡ h¡nh ½æng" (tham luºn cđa TT ThŸi HƯa) nh±m lo­i tr÷ ½au khä. TrÅn con ½ơéng pḥng sú ½Ü, hiÎp khÏ cđa hà ½¬ näi bºt lÅn hçn bao gié hÆt khi cŸi Ÿc nh¨y ra l¡m chơèng ng­i.

Sú xu¶t hiÎn cđa ngơéi Phºt tø ½Ü cđng câ niËm tin vË nhùng b¡n tay v¡ khâi Üc µm th·m l¡m viÎc, vË nhùng lúc d¡i ng¡y trong khÜ kh¯n trong h­nh phîc v¡ c¨ ½au khä, bÅn kia bé ½­i dơçng. ‡iËu ½Ü khiÆn ta cÜ th̀ l­c quan hçn vË tơçng lai trong nhùng n¯m s°p tèi.

 

‡å Hùu

IIIIIIIIIIIIIIII
Nhµn V¯n
| Tin V¯n | Ph̃ng V¶n | ‡ìm SŸch | ‡àc SŸch 
Thơ ViÎn | Thơ QuŸn | Nâi VƯng Tay | BiÅn Tºp