"..ThiÆu-nù bµng-khuµng ½ìi mæt
ngõéi,
Chõa t÷ng hÂn ½Æn - giùa Xuµn tõçi.."
(Xuµn DiÎu)
N¯m nay TÆt ½Æn sèm hçn mài n¯m. V÷a "Happy New Year" ½¬ tèi "Cung Chîc Tµn Xuµn". Mài n¯m, TÆt Ta n±m trong thŸng Hai dõçng lÙch, n¯m nay hai TÆt Tµy Ta n±m chung trong thŸng Mæt n¯m 2001. Hy-vàng vèi hiÎn tõìng ½õìc ¯n TÆt dãn dºp, n¯m nay dµn ta sÁ ½õìc nhiËu niËm vui to lèn, biÆt ½µu ‡¨ng cða bŸc l¯n ½ïng ra chÆt, ½Ì ViÎt Nam ½õìc hÆt Ÿch Cæng-s¨n!
KhÏ hºu buäi giao-théi giùa hai n¯m Rãng R°n cñng khŸc thõéng so vèi cŸc n¯m khŸc. N¯m nay lnh nhiËu, ê nõèc Mþ, th¡nh phâ New York tuyÆt d¡y ½Æn hçn mæt gang tay, cŸc nçi khŸc bÙ b¬o tuyÆt, nçi thõéng ¶m Ÿp quanh n¯m nhõ Florida, miËn ½¶t cða du-lÙch, cñng bÙ bŸo ½æng cÜ thÌ bÙ lnh ½Æn möc ½áng ½Ÿ, tréi Cali sòt sïi mõa ho¡i khiÆn nhc sØ ‡öc Huy lo ngi vË léi tú-tÖnh cða anh: ".. cñng may Cali tréi mõa Ït, kháng nhõ Saigon, nÆu kháng tái ½¬ khÜc mæt giÝng sáng .." nÆu Cali b°t kÙp Saigon vË lõìng mõa thÖ coi nhõ cÜ ngõéi ph¨i khÜc, v¡ nhiËu ngõéi bÙ dÙ-öng (allergy). CÜ ph¨i Rãng phun nõèc t÷ biÎt trõèc khi truyËn ngái li cho R°n?
Giao-th÷a n¯m nay nh±m ng¡y thö Ba trong tu·n, coi nhõ .. hÆt hy-vàng ½i chïa dú lÍ Giao-th÷a. Mïng Mæt l¡ thö Tõ, giùa tu·n l¡m viÎc, ½·u n¯m ai cñng ph¨i ½i l¡m, coi nhõ c¨ n¯m... kháng sì th¶t nghiÎp. Ngo¡i sê ½¬ hÆt ng¡y nghØ lÍ, trong nh¡ cµy Noel chõa cÜ thÖ-gié h xuâng. M¶y ai cÜ thÌ ngh× l¡m ½Ì ê nh¡ vui Xuµn tràn vÂn? Vºy m¡ phâ chì ViÎt Nam v¹n ½·y bŸnh möt, ht dõa, gÜi ½Þ lÖ-xü... Trong tiÎm, hoa mai (ny-lon) v¡ng tõçi vèi lŸ xanh mŸt m°t, ngo¡i ½õéng tuyÆt lnh, giÜ c°t da, mµy th¶p, c¡nh trç tròi. ‡Ün Xuµn giùa mïa ‡áng giŸ lnh! TÆt ê ½µy cŸi gÖ cñng ch²ng giâng quÅ nh¡, cñng khŸc vèi "nhùng ng¡y thç ¶u xõa".
Tái ½i ra ½i v¡o kháng biÆt ph¨i s°p xÆp l¡m sao. TÆt cä-truyËn ½õçng nhiÅn l¡ ph¨i cÜ. Ït nh¶t cñng cîng Tä tiÅn, rõèc áng B¡. Mua gÖ ½µy? BŸnh chõng bŸn ¯n quanh n¯m suât thŸng. Möt to¡n ½õéng khá cöng vÖ ½Ì lµu. TrŸi dõa h¶u to dËnh d¡ng, ½´t lÅn b¡n thé tráng m¶t th¸m mþ. Ht dõa chõa c°n ½¬ bÌ tan. Ph¸m vºt ¯n TÆt tr¡n ½·y cøa tiÎm m¡ hõçng vÙ ng¡y TÆt tÖm m¬i chõa th¶y, m¡ cÝn cÜ kh¨-n¯ng "m¶t h²n" kháng ch÷ng. May m¡ trong chì ViÎt Nam ½µy ½Ü v¹n xán xao tiÆng ch¡o tiÆng chîc. "ThÙt më dõa h¡nh cµu ½âi ½Þ, cµy nÅu tr¡ng phŸo bŸnh chõng xanh". Nhùng mÜn nh°c ½Æn l¡ th¿m cða ng¡y trõèc, nay nh°c ½Æn m¡ ngŸn. ThÙt më thÖ Ït nh¶t 90% chîng ta ½¬ t÷ bÞ vÖ sì më l¡m nghÁn mch mŸu, dõa h¡nh v¡ bŸnh chõng ¯n quanh n¯m, nay m¶t vÙ, kháng cÝn l¡ mÜn ½´c biÎt cða TÆt nùa. TÆt çi!
"TÖm ½µu nhùng ng¡y thç ¶u xõa. TÖm ½µu, tÖm ½µu, biÆt tÖm ½µu bµy gié?"
‡Åm giao-th÷a ngõéi lèn cÜ thÌ thöc khuya ½Ì cîng giao-th÷a v¡ rõèc áng B¡. Nhõng rãi sŸng mïng Mæt, "mæt ng¡y nhõ mài ng¡y", måi ngõéi mæt ½õéng ½Æn sê, ½õa con tèi trõéng, rãi gia-½Önh g´p li nhau sau sŸu gié chiËu khi m¡n ½Åm ½¬ buáng xuâng? Gié n¡o chîc TÆt nhau, gié n¡o lÖ-xü? gié n¡o cîng cçm áng B¡? gié n¡o cïng nhau vui TÆt ½Ün Xuµn? TÆt h¨i-ngoi "tæi-nghiÎp" nhõ vºy sao? ‡¡nh khai thºt vèi xÆp l¶y ph¾p thõéng niÅn, v¡ xin cho cŸc chŸu nhÞ ngh× hàc ½Ì ¯n TÆt ng¡y mïng Mæt. Nhõ vºy ½Åm giao-th÷a cŸc chŸu cÝn ½õìc thöc khuya ½i lÍ chïa. TÏnh nhõ vºy tái yÅn tµm ph·n mÖnh. Nhõng cÜ nhiËu gia-½Önh kháng cÜ ngay c¨ mæt ng¡y TÆt tõìng trõng, ½¡nh ch× ¯n TÆt µm-th·m trong nåi t¶t bºt h¡ng ng¡y. HiÌm hàa "m¶t TÆt" th¶y trõèc m°t. M¶t t÷ c¨nh vºt, c¨m-giŸc, kháng gian, ½Æn théi gian ... Quanh nhùng thiÆu thân v¡ m¶t mŸt n¡y, cŸi gÖ v¹n khiÆn mÖnh nhè ½Æn TÆt, v¹n ph¨i l¡m mæt cŸi gÖ khi TÆt ½Æn?
Ch× cÜ ½Åm Giao-th÷a ê chïa, kháng-khÏ TÆt rß r¡ng nh¶t. N¯m n¡o cñng ½áng nghÂt ngõéi. Mæt dÙp ½Ì mài ngõéi g´p gë nhau, ½Ün m÷ng n¯m mèi vèi nhùng léi chîc tât ½Âp nh¶t, (tr÷ cµu "½·u n¯m sinh trai cuâi n¯m sinh gŸi" ½¬ ½õìc coi l¡ mæt léi ½ïa giën). DÙp n¡y h·u hÆt cŸc b¡ cŸc cá diÎn Ÿo d¡i ½Ì cho cŸc áng cŸc cºu tha hã nhÖn ng°m nhùng t¡ Ÿo thõèt tha m¡ hÖnh ¨nh ½¬ ½i v¡o thi ca: "... CÜ ph¨i em mang trÅn Ÿo bay, hai ph·n giÜ thäi mát ph·n mµy. Hay l¡ em gÜi m¶y trong Ÿo, rãi th¨ cho l¡n Ÿo tr°ng bay ..." . Trong chŸnh ½iÎn, mïi nhang khÜi nãng, cay x¿ m°t, kháng bay ½i ½õìc, to th¡nh mæt kháng khÏ ngæt ngt nhõng ai cñng muân ê bÅn trong ½Ì giù ¶m, ½Ì hŸi læc - l¡ mæt bao lÖ xü ½Þ cæt trÅn c¡nh mai nylon-, v¡ nhºn læc ½·u n¯m Th·y phŸt cho, cÜ thÌ l¡ mæt trŸi quÏt v¡ng tõçi, ho´c mæt trŸi tŸo ½Þ th¹m. Mài ngõéi chîc tòng nhau, nhùng gia-½Önh quen biÆt nhau lÖ-xü cho cŸc chŸu. TÆt ê h¨i-ngoi khÜ cÜ thÌ cÜ thÖ gié ½Ì ½Æn nh¡ nhau chîc TÆt, nÅn tháng thõéng, sŸng mïng Mæt, mài ngõéi ½Æn chïa ho´c nh¡ thé ½Ì c·u an v¡ c·u nguyÎn cho n¯m mèi, rãi chîc nhau trong dÙp g´p gë n¡y.
L¡ thÆ-hÎ lõu-vong ½·u tiÅn, nhé ½¬ ½õìc lèn lÅn trÅn ½¶t MÂ, TÆt dµn-tæc may m°n v¹n cÝn ê trong tái. Nhùng ½iËu hay ½Âp vË TÆt cÝn li trong kû-öc ½¬ cho tái c¨m giŸc "nì n·n µn nghØa" vèi TÆt. ‡Æn thÆ-hÎ thö hai, nhé ¨nh-hõêng t÷ áng b¡ cha m trong gia-½Önh, may ra con chîng ta cÜ thÌ cÝn hiÌu loŸng thoŸng TÆt l¡ gÖ v¡ cÜ chît c¨m-tÖnh vèi TÆt. Nhõng ½Æn thÆ hÎ thö ba, chŸu chîng ta, cÜ gÖ, cÝn gÖ nùa kháng, ½Ì r¡ng buæc chîng nhè ½Æn TÆt, khi chÏnh áng b¡ chîng ½¬ mang tµm trng "m¶t mŸt, hòt h¹ng" måi ½æ Xuµn vË TÆt ½Æn?
Nguy cç n¡y l¡ mâi lo chung cða ngõéi ViÎt tha hõçng. Cæng-½ãng ngõéi ViÎt h¨i-ngoi cŸc nçi v¹n câ-g°ng tä-chöc TÆt trong v¡i gié ng°n ngði, ½Ì to cç hæi cho ½ãng-hõçng g´p gë, m÷ng TÆt, v¡ giîp gièi trÀ l¡m quen vèi kháng-khÏ TÆt. ‡iËu n¡y cÜ thÌ ½ð ½Ì an ði nhùng tµm hãn tha hõçng nhè TÆt quÅ nh¡, nhõng cÜ ½ð ½Ì cŸc em hiÌu TÆt v¡ cÜ ½ð ½Ì TÆt th¶m v¡o tµm hãn cŸc em kháng?
V¯n-hÜa l¡ ½iËu kháng thÌ hàc trong kho¨ng théi gian ng°n ngði m¡ ph¨i l¡ ½iËu tú c¨m, tú nhºn, v¡ ½õìc nuái dõëng thõéng xuyÅn. V¯n-hÜa l¡ ½iËu th¶m d·n v¡ th¶m sµu, l¡ ½iËu sÁ n±m trong trÏ nhè, tµm hãn, v¡ trŸi tim cða t÷ng ngõéi. Ht giâng v¯n-hÜa ph¨i ½õìc chàn lúa kþ-lõëng v¡ gieo trãng c¸n-thºn, ½¡ng ho¡ng, ½Ì lèn lÅn mnh mÁ. Cµy v¯n-hÜa kháng thÌ l¡ loi cµy gieo trãng h¡ng lot, g´t hŸi töc thÖ, v¡ v¯n hÜa ph¨i ½õìc tiÆp nâi liÅn-tòc trong dÝng sinh-mÎnh cða dµn-tæc.
Gia-½Önh l¡ nËn t¨ng chÏnh to nÅn cŸ-tÏnh v¡ gµy ¨nh-hõêng sµu ½ºm nh¶t trong viÎc thu nhºn v¯n-hÜa cða mæt cŸ-nhµn. CŸch chu¸n-bÙ ½Ün TÆt cða M tái, tòc-lÎ "khai bît ng¡y Xuµn" cða Cha tái, niËm vui ½õìc hõêng nhùng ½iËu ½´c-biÎt khi TÆt ½Æn nhõ qu·n Ÿo mèi, tiËn lÖ-xü, tha hã vui chçi kháng ph¨i hàc b¡i trong ba ng¡y TÆt, ½i lÍ giao-th÷a vèi M .v.v. ½¬ l¡m tái thõçng nhè v¡ nì n·n vèi TÆt. Tái muân con chŸu tái cñng cÜ "nì TÆt" nhõ tái, nÅn tái tÖm cŸch ½õa nhùng ½iËu hay ½Âp cða TÆt v¡o tµm-hãn chîng. BÅn n¡y qu·n Ÿo mèi, ½ã chçi mèi lîc n¡o cñng s³n s¡ng v¡ dÍ d¡ng ½Ì co. Ch× cÜ cŸch ¯n TÆt cða gia-½Önh sÁ ¨nh-hõêng ½õìc v¡o tµm thöc cða trÀ. Ngo¡i ra, cŸc lèp dy tiÆng ViÎt, cŸc ½o¡n thÌ nhõ Hõèng ‡o, Gia-‡Önh Phºt Tø, Thanh Sinh Cáng, v¡ cŸc nhÜm sinh-hot thanh-niÅn trÀ l¡ nçi gieo trãng ht giâng v¯n-hÜa dµn-tæc v¡o tµm-hãn cŸc em hùu-hiÎu nh¶t. Nhùng phong-tòc tºp quŸn ViÎt Nam nÆu ½õìc lãng trong chõçng trÖnh sinh-hot v¡ hàc tºp h¡ng tu·n trong cŸc tºp-thÌ l¡nh mnh n¡y, sÁ giîp cho ht giâng v¯n-hoŸ ½õìc tõèi t¸m thõéng xuyÅn, th×nh-tho¨ng nÆu tä-chöc cŸc buäi lÍ nhõ lÍ T çn -trong tinh-th·n ViÎt Nam, lÍ rõèc áng B¡ v.v. thÖ ½Âp quŸ. ‡µu c·n ph¨i ½ìi ½Æn r±m thŸng TŸm mèi tä-chöc lÍ Trung Thu cho cŸc em hiÌu vË Trung Thu. ‡µu c·n ph¨i ¯n TÆt ba ng¡y nhõ ê ViÎt Nam. ‡µu c·n ph¨i cÜ ½·y ½ð ½iËu-kiÎn vË théi tiÆt, vºt-ch¶t .v.v mèi hõêng TÆt ½õìc. B±ng chöng l¡ cŸc du hàc sinh ViÎt Nam t÷ xõa v¹n ¯n TÆt tha hõçng trong sú thiÆu ...½ð thö. V¡ ngay trong cŸc tri tï c¨i-to trÅn quÅ hõçng, mài ngõéi ½¬ ½Ün TÆt vèi t¶t c¨ t¶m lÝng ngay trong c¨nh tï tæi thiÆu thân v¡ khä ½au.
Phong-tòc tºp quŸn, kÌ c¨ tòc lÎ ½Ün TÆt, kháng c·n ½iËu kiÎn ½Ùa-lû ho´c vºt-ch¶t, m¡ c·n ½iËu kiÎn t÷ trong ½Ÿy tim, t÷ trong tµm-hãn. Dàn lÝng l¡m sao ½Ì mÖnh cÜ thÌ ½Ün TÆt trong ½iËu kiÎn hn hÂp cða kiÆp tha hõçng mæt cŸch ½çn gi¨n nhõng ½·y ½ð û nghØa, l¡ cŸch nuái sâng TÆt trong ta v¡ trao truyËn nguãn sâng ¶y cho thÆ-hÎ con chŸu.
ƒn TÆt Mæt Ng¡y vèi tràn tµm hãn. H¡ng n¯m d¡nh riÅng mæt ng¡y ngh× ph¾p thõéng niÅn, mæt ng¡y ngh× hàc cÜ û nghØa, cho TÆt. Sâng tràn vÂn niËm vui ng¡y TÆt vèi gia-½Önh. Cïng con chŸu l¡m lÍ rõèc áng b¡, chîc TÆt ½·u n¯m, lü-xÖ, chçi chung cŸc trÝ chçi nhÞ trong nh¡, nh°c li nhùng ½iËu hay, ½Âp trong truyËn thâng gia-½Önh v¡ dµn-tæc nhõ khai bît ½·u n¯m, kÌ chuyÎn TÆt trÅn quÅ-hõçng, gi¨ng ½Ÿp nhùng th°c m°c vË TÆt - cÜ thÌ r¶t b¶t ngé v¡ l lïng - cða con trÀ, ½õa cŸc em ½Æn chïa ho´c nh¡ thé ½Ì cïng c·u nguyÎn, ½Ì hÝa nhºp niËm tin tán-giŸo v¡o v¯n-hÜa dµn-tæc. Trong dÙp TÆt cæng-½ãng, ½âi-tõìng ½õìc phòc-vò kháng nÅn l¡ chîng ta, nhùng ngõéi trung-niÅn ho´c cao-niÅn, m¡ chÏnh l¡ cŸc em v¡ nhùng ngõéi trÀ tuäi. ‡Ün TÆt ½õìc nhõ vºy l¡ sâng ½îng nghØa cða ng¡y TÆt ViÎt Nam. TÆt cða ½o¡n tò v¡ thõçng yÅu. TÖnh yÅu mÆn TÆt sÁ n¨y nê trong tµm hãn trÀ v¡ l¡ viÅn gch vùng ch°c cða nËn v¯n-hÜa ViÎt Nam.
"Nhùng ng¡y thç ¶u xõa" ½¬ cÜ s³n trong tµm hãn mÖnh, trong nÆp sâng gia-½Önh, v¡ trong tÖnh ½ãng-hõçng. TÖm trong chÏnh mÖnh sÁ th¶y li nhùng gÖ cða ng¡y thç ¶u xõa. Nhùng gÖ cÜ trong mÖnh hám nay, ch°c ch°n sÁ cÜ trong con chŸu. Nhùng gÖ cÝn ¿o àt trong ta, ch°c ch°n sÁ chÆt trong con chŸu. TÆt sÁ kháng bao gié m¶t khi chîng ta trµn quû v¡ gÖn giù TÆt vèi mÖnh.
Tái ½i ngh× vèi nåi vui chu¸n bÙ cho ng¡y TÆt m¡ kháng c·n s°m søa gÖ nhiËu, kháng c·n ½Ýi hÞi Xuµn ph¨i tõçi, hay Ÿnh xuµn ph¨i ¶m Ÿp. Ch× c·n mê lÝng ½Ün Xuµn vË, dï n¯m nay cÜ khŸc vèi n¯m trõèc, trong tái luán v¹n m¬i ch× cÜ TÆt n¯m nay.