y tế giai cấp

 

Hỏi: Mẹ tôi 65 tuổi. Tháng 12-1996 phát hiện hai mụt bên cạnh hàm, hay nóng lạnh vào buổi chiều. Bệnh viện khám nói bạch hầu, chuyển qua Trung tâm Ung bướu nằm điều trị 4 tháng vô máu và bạch hầu nhiều lần. Hóa trị liệu một lần, bảy ngày sau bệnh mẹ tôi trở nặng trầm trọng, không nói chuyện, hôn mê, xin về. Trong giấy ra viện ghi bệnh mẹ tôi Lymphoma IIIb, có phải ung thư không? Có thể hóa trị liệu mẹ tôi sức khoẻ không bảo đảm nên bệnh trở nặng không? Bệnh này có biến chứng lên não làm tê liệt và không nói chuyện đúng không? Mong bác sĩ giải thích để tôi khỏi băn khoăn.

 

Bác sĩ Dương Minh Hoàng trả lời: Lymphoma đúng là ung thư hạch đến giai đoạn nặng IIIB đã có di căn nhiều nơi. Bệnh ấy trở nặng là do phát hiện trễ, trị liệu không còn hiệu quả nữa do bệnh tiến triển nhanh chứ không phải hôn mê do hóa trị liệu gây ra. Bệnh này có di căn vào não làm hôn mê, liệt, không còn nói chuyện được nữa.

 

Câu hỏi và trả lời ở trên trích trong mục "Tư vấn Sức Khoẻ" trên báo Người Lao Động ngày 25-10-2000. Các mục "Tư vấn." thì trong nước báo nào cũng có, như Tư vấn việc làm, Tư vấn luật pháp, Tư vấn Máy tính, Tư vấn hôn nhân, thông dụng nhất là "Tư vấn đời thường". Đọc đến mục sau cùng này có muốn "văng" thì cứ làm một tiếng cho nó đã, đỡ bị bức xúc có hại đến sức khoẻ. Nói chung đó là những nơi nhân dân có thắc mắc nhưng không biết hỏi ai, và những thắc mắc này không vi phạm an ninh quốc phòng, không đi ngược với những qui định trong bộ Luật Hình sự, không vi phạm chủ quyền quốc gia, vùng trời, vùng biển và biên giới, thì nhân dân tha hồ hỏi.

Người đặt câu hỏi trên là một nhân dân ở thành phố mang tên bác Hồ vĩ đại, nơi có nền y tế tiên tiến và đậm đà nhất không thua gì thủ đô Hà Nội. Theo như câu hỏi thì bệnh của bà cụ 65 tuổi phát từ năm 1996, đến năm 2000 mới hỏi, mà theo câu trả lời thì e chừng người bệnh "không xong" rồi.

Nhưng người đọc không chỉ e ngại cho người bịnh và thân nhân mà thôi. E ngại như thế thì không bao giờ hết, cũng như nhân dân nghèo khó không bao giờ thiếu trên đất nước đang gặp nhiều khó khăn vì còn trong thời kỳ quá độ ngắn hạn, trung hạn, dài hạn và vô hạn. Tính sơ một ngày bà cụ phải vô máu, liên tục trong 4 tháng, mà máu là thứ nhà nước tuy xài nhiều nhưng rất thiếu, nhất là máu sạch để truyền cho người bệnh, cho nên cầm chắc là thân nhân bà cụ phải chạy đôn chạy đáo mua máu hàng ngày, hay chuồi tiền hàng ngày cho bác sĩ, y tá, y công để có máu sạch mà vô, tiền giữ xe honda nơi bãi giữ xe trước cổng bệnh viện một ngày ít nhất ba lần để vào thăm người bệnh, tiền bới xách, tiền mua thuốc, tiền dúi vào áo y tá để nhờ thay ?ra? giường cho người bệnh, tiền biếu xén bác sĩ để ổng quan tâm trên mức bình thường. Nói chung là hằm bà lằng thứ tiền. Sau khi vô bốn tháng máu, một lần hóa trị, và hàng loạt thứ tiền quá độ, thì thân nhân xin cho bệnh nhân... về!

Ủa, sao kỳ vậy cà? Có nhầm không chớ? Coi: "Hóa trị một lần, bảy ngày sau bệnh mẹ tôi trở nặng trầm trọng, không nói chuyện, hôn mê, xin về." Thân nhân bà cụ xin đem bà cụ về chứ không phải nhà thương lắc đầu "trị không được", nên cho về. Khi về thì giấy xuất viện chỉ ghi cái chữ thổ tả "Lymphoma IIIB" thôi, cả người bệnh (đã hôn mê) và thân nhân cũng không biết là bệnh gì, mà cái chữ chuyên nghiệp và chuyên môn đó thì ngay bậc tài cao như các cụ Lớn từng mần Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương cũng không biết, nói gì đến một nhân dân nghèo khổ sống trong cái thành phố hùng hậu và giàu có nhất nước!

Trung tâm Ung bướu là "Bệnh viện Nhân dân Gia định", bệnh viện của nhân dân chứ không phải của quan (Quan đau ốm thì thường vào Bệnh viện Thống nhất ở Tân Bình), nằm ở số 1 đường Nơ trang Long, bên hông tòa tỉnh Gia Đỉnh cũ ở Bà Chiểu. Chỗ này nói chung là rộng, một giường bệnh chỉ có hai bệnh nhân cùng nằm, còn thân nhân và bệnh nhẹ ít khi phải nằm lắm, họ có chỗ ngồi chờ đàng hoàng, thường là ngồi chồm hổm nơi góc kẹt nào đó, hướng đôi mắt đau khổ, tuyệt vọng, và van nài lên những người mặc áo blu trắng hết sức bận rộn đang đi qua đi lại. Cũng nói chung, vì có quá nhiều người bệnh nên từ y công đến bác sĩ không có dịp hỏi và "tư vấn" cho người bệnh. Và kết quả, cũng nói chung, khi xuất viện mà còn sống thì họ không có thì giờ giải thích người bệnh bị chứng gì, còn nếu xuất viện vì chết rồi thì bảo đảm là thân nhân phải tự tay viết một tờ tự khai, đại ý tuyên dương "bệnh viện đã hết lòng chạy chữa nhưng do bệnh tình trầm trọng vân vân và vân vân..."

Nói cho thật sòng phẳng thì đó là một bệnh viện như các bệnh viện mang tên nhân dân khác, là một nơi giết người có giấy phép, một địa điểm tra tấn - trị bịnh nửa chừng - có môn bài. Nó là sản phẩm tiêu biểu của một chế độ xây dựng ngay trên lằn ranh (biên giới) giữa thú vật và con người.

Do vậy cái kết cục của một trường hợp trích ỏ trên ra sao thì không nói cũng biết rồi: Người con chí hiếu mang mẹ về, ấm ức không biết mẹ mang bệnh gì, sẵn mục "Tư vấn Sức khoẻ" của tờ báo dành cho người lao động, nên viết thư hỏi, cha bác sĩ rừng trả lời ba phải ?ung thư hạch? chứ không bảo ưng thứ máu.

Một bệnh nhân ung thư, nơi cái thành phố tự hào mang tên Bác Hồ vĩ đại, được một "Bệnh viện Nhân dân" ngay trong lòng thành phố điều trị, nhưng khi xuất viện về nhà nằm chờ chết vẫn không được bệnh viện tiết lộ bệnh gì.

Không ai "nỡ" mong chờ là Trung tâm Ung bướu sẽ chỉ định một bác sĩ và một chuyên viên tâm lý đến an ủi, tư vấn gia đình bệnh nhân mắc bệnh nan y, đồng thời giải thích tường tận triệu chứng, bệnh trạng, cách điều trị, thời gian còn sống bao nhiêu. Điều đó dù là việc tất nhiên ở các bệnh viện các nước khá và giàu, nhưng vẫn còn là chuyện quá xa vời ở một đất nước cùng khổ như Việt Nam. Nhưng không phải nghèo là trở thành những tên đốn mạt hay cứ nghèo là trở thành hạ lưu. Ít nhất Trung tâm Ung bước vẫn có thể nói rõ bệnh nhân mang bịnh gì, đó là một việc làm tối thiểu ở đất nước có nhiều ngàn năm văn hóa, chứ không để đưa cái trát xuất viện xong, mặc kệ người thân đôn đáo, băn khoăn. Lối làm việc cùng cực bất lương ấy chắc không phải là biểu hiện của Nghị quyết Trung ương về "Duy trì và bảo vệ vững chắc nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc"

Đó là hiện thực xã hội chủ nghĩa theo kiểu Việt Nam. Nhưng hiện thực xã hội chủ nghĩa không chỉ có bề mặt thôi. Nó có nhiều mặt lắm. Nói thêm cái mặt thứ nhì, cũng căn cứ vào tài liệu của Đảng:

"Đầu tiên tôi được bác sĩ cho biết nhà tôi có một khối u trong bụng, xác nhận là khối u lành. Gia định chuẩn bị cho ca mổ ở bệnh viện Từ Dũ. Trước khi tôi đi Mỹ, các bạc sĩ hội chẩn và cho biết chưa thể tiến hành ca mổ sớm, tức tôi và con gái cứ yên tâm đi làm việc. Gần một tháng sau, tôi nhận được một fax do tự nhà tôi viết cho biết sẽ phải mổ gấp và yêu cầu cha con tôi về càng sớm càng tốt. Tôi về đến nhà thì nhà tôi đang ở trong bệnh viện Thống Nhất, nằm tại đây trước lúc tôi đi Mỹ. Bây giờ mọi việc đã rõ: không thể thực hiện ca mổ vì nhà tôi quá yếu, đặc biệt là lượng bạch cầu rất cao. Bác sĩ Đoàn Thúy Ba báo với tôi về triệu chứng ung thư máu của nhà tôi nhưng giấu biệt không để nhà tôi biết. Bác sĩ Dương Quang Trung đã mang toàn bộ hồ sơ bệnh án của nhà tôi sang Pháp và các chuyên gia Pháp cũng xác nhận căn bệnh hiểm nghèo này. Ngành y tế đã huy động các loại thuốc đặc trị với hy vọng giữ cho nhà tôi trong trạng thái mãn tính. Một năm trời bệnh không tăng, nhưng cũng không giảm. Càng về sau những triệu chứng cấp tính xảy ra thường hơn. Bệnh viện cho nhà tôi về thăm nhà một tuần lễ - đó là tuần lễ cuối cùng mà nhà tôi trở về nơi chúng tôi đã sống 25 năm sau giải phóng hoàn toàn. Trở lại bệnh viện lần này sức nhà tôi xuống hẳn nhưng vẫn tỉnh táo đọc sách báo và trò chuyện với con cháu, với chồng, với những người thân quen. Vào tuần lễ chót bệnh trở nặng. Bác sĩ giám đốc bệnh viện thông báo với tôi về những ngày cuối cùng và sau đó là những giờ cuối cùng."

Đoạn trích trên có mấy chỗ in nghiêng vì sợ người đọc nhanh quá, không chú ý một trường hợp bệnh y chang bệnh của bà cụ 65 tuổi trích ở đầu bài, nhưng được ngành y tế Việt Nam cực kỳ quan tâm. Trích rõ ràng như thế để trước hết cho thấy là người viết không có "bụng xấu" chuyên vạch lá tìm sâu nơi nồi cơm quá độ của Bắc Bộ Phủ, mà để thể hiện cái lối đưa tin công bằng của tụi viết báo ở các nước dân chủ, là luôn luôn nói cả hai mặt, thí dụ nói về chính quyền xong là cho đối lập lên phản pháo, nói về giới chủ nhân thì cũng cho nghiệp đoàn lên tiếng. Thành thử cái đoạn sau được trích trong tinh thần đó: trước nói về một bệnh nhân ung thư máu bị đối xử tàn tệ; sau cũng nói về một bệnh nhân ung thưmáu nhưng được cả "Ngành y tế đã huy động các loại thuốc đặc trị." Nói chung là cùng một bệnh nhưng cách chữa khác nhau, nghĩa là, cơ bản thì xấu nhưng cá biệt thì. tốt!

Cá biệt là, mới đầu thân nhân bệnh nhân thứ hai được một bác sĩ chính thức thông báo cho biết người bệnh có triệu chứng ung thư máu, nghĩa là mới triệu chứng thôi đã biết rồi chứ không phải chờ sau khi vô máu 4 tháng liền, và một lần hóa trị xong mới nhận một mảnh giấy ra viện có ghi tiếng ăng-lê Lymphoma loại IIIB. Sau đó thì từ Bệnh viện Từ Dũ (là bệnh viện nhân dân) bệnh nhân được đưa qua bệnh viên quan nhân là Thống Nhất. Thế rồi hồ sơ bệnh được mang qua Pháp. Cái đó cũng chưa đã, sau đó thì "Ngành y tế đã huy động các loại thuốc đặc trị." - nghĩa là toàn bộ ngành y tế ra tay. Rồi khi sắp hết thuốc chữa, thân nhân người bệnh được "Bác sĩ giám đốc bệnh viện thông báo", chứ không phải như trường hợp bà cụ 65 tuổi: "...không nói chuyện, hôn mê, phải xin về".

Nói chung (lại nói chung vì chung là đặc tính của nền văn hóa quá độ), bệnh nhân mắc ung thư máu thứ hai là trường hợp được đối xử cực kỳ cá biệt, không những theo đúng phong cách chữa trị ở các bệnh viện các nước dân chủ, mà còn phản ánh sâu sắc nền văn hóa xã hội chủ nghĩa.

Vậy chớ bệnh nhân thứ hai là ai? Việt kiều? Cán bộ? Trường hợp thứ hai cũng là người thường thôi, bệnh nhân tên thiệt là Tôn Thị Hưởng, sau bỏ nhà bỏ cửa ra đi lấy tên là Nguyễn Thị Chơn nghe cho nó thiệt thà bản chất Nam Bộ, từng giữ chức Phó bí thư Phụ nữ vận Thành phố Sài Gòn thời chiến. Có lúc bị chính quyền Sài Gòn bắt nhưng nhờ Mỹ can thiệp nên được thả. Rối lấy ngài Trần Bạch Đằng, được người trong và nhiều người ngoài Đảng tôn là lý thuyết gia cộng sản, từng giữ chức bí thư Khu Sài Gòn thời chiến tranh, và đang giữ nhiều hàm như Chủ tịch Hội đồng Chỉ đạo Từ điển Báck khoa, và các dự án nghiên cứu của Nhà nước Việt Nam hiện naỵ.

Ông Đằng được coi là một trí thức cộng sản, hiểu theo nghĩa trí thức là người đọc nhiều, viết nhiều, và nhất là phải có chức vụ cao trong hệ thống giáo dục từ chương của nền văn hóa Khổng tử đội lốt cộng sản. Nói chung ông là người có học, được đi đây đi đó nhiều. Nhưng những thành tích đó không quan trọng. Quan trọng nhất là cho đến bây giờ, khi đã sắp từ giã cuộc đời, ông vẫn hãnh diện và tự hào là người yêu nước, đã hy sinh vì đất nước và chủ nghĩa xã hội, đã đóng góp nhiều công lao cho chế độ hiện nay.

Không ai phủ nhận sự nhọc nhằn của ông đối với chế độ. Nhưng càng công nhận những đóng góp của ông, càng thấy Trần Bạch Đằng là người bất bình thường, nếu không nói là mất nhiều nhân tính, trong đó nhân tính căn bản nhất là biết xấu hổ. Ông đã hoàn toàn khộng biết xấu hổ khi viết ba bài dài kể về cuộc đời của vợ ông, tức bệnh nhân ung thư máu thứ hai đã nói ở trên, kể về sự đau đớn của ông khi người vợ ra đi. Ba bài viết đăng trên ba kỳ báo Tuổi trẻ Chủ nhật giữa tháng 10-2000. Cả ba bài báo ấy mô tả ý chí kiên cường của những người như ông và vợ ông trong quyết tâm "giải phóng" nhân dân miền Nam.

Giải phóng xong, 25 sau, một nhân dân mà ông giải phóng mắc bịnh nan y gì đó mà thân nhân không biết phải viết thư hỏi một tờ báo, và cuối cùng: "...không nói chuyện, hôn mê, xin về"; vợ ông cũng bị cùng chứng bịnh, nhưng được "Ngành y tế đã huy động các loại thuốc đặc trị.".

Người cộng sản tiêu biểu luôn tự hào là đấu tranh vì giai cấp, nhưng họ đã tạo ra một giai cấp mới, tự cho phép mình sống huyênh hoang trên người khác. Điều đó có thể thông cảm cho một người cộng sản vô học. Còn với một cộng sản trí thức như Trần Bạch Đằng, chắc chỉ có thể giải thích đó là tầm nhìn của những trí thức không được quyền tư duy, không được tự do suy nghĩ, và những gì ông Đằng viết ra đối chiếu với hoàn cảnh của bà cụ 65 tuổi mang cùng chứng bịnh với vợ ông, càng cho thấy tính chất trơ trẽn và bất lương của rất nhiều kẻ mất hết phẩm chất căn bản để có thể liệt vào động vật hai chân.

 

Lương Y