■ Triết gia Richard Rorty thời ở Đại học Princeton dự thảo một giảng trình về lịch sử triết học hiện đại, khởi đầu từ cuối thời Trung Cổ và chấm dứt với Dewey. Triết học bắt đầu từ Petrus Ramus thay vì Descartes bởi vì ông coi Descartes chỉ là một học trò thứ yếu của Petrus Ramus. [ Arion ] [05-13-08]

■ Ngành nghiên cứu văn chương, phê bình văn chương đang chết chậm. Giáo sư Jonathan Gottschall tin rằng để cứu vãn văn chương chỉ còn cách mang việc nghiên cứu văn chương tiến gần hơn tới khoa học. Nhà nghiên cứu văn chương cần phải hiểu biết nhiều hơn về khoa học để thấy "huyền thoại về cái đẹp" không phải chỉ độc nhất hiện hữu trong văn hóa Tây phương, để biết lý thuyết về "cái chết của tác giả" không đúng. [ Boston Globe ] [05-12-08]

■ Triết học có trả lời đầy đủ về những biến cố trọng đại và những cuộc tranh luận của thập niên qua như thời tiết thay đổi và thế giới hậu 9/11? Câu trả lời của 10 nhà tư tưởng: Simon Blackburn, Jerry Fodor, AC Grayling, Jaakko Hintikka, Alasdair MacIntyre, Colin McGinn, Martha Nussbaum, John Searle, Peter Singer, Slavoj Zizek. [ TPM ] [05-12-08]

■ 40 năm giải thưởng Booker thu gọn lại còn 6 tác phẩm của Salman Rushdie, JM Coetzee, Nadine Gordimer, Pat Barker, Peter Carey, JG Farrells. Ai sẽ thắng giải The Best of Booker? Độc giả là người quyết định và kết quả sẽ được công bố vào ngày 10 tháng Bảy. [ Guardian ] Vào bỏ phiếu ở đây. [ Man Booker ] [05-12-08]

■ Nhà văn Doris Lessing coi giải thưởng Nobel dành cho bà là một thảm họa. Bà tuyên bố giải nghệ lúc tác phẩm nửa hồi ký nửa hư cấu Alfred and Emily vừa xuất bản. [ BBC ] [ Libération ] [05-12-08]

■ Bà Phyllis Schlafly là người cho rằng đàn bà không nên làm các nghề như lính cứu hỏa, binh sĩ và công nhân xây cất vì không đủ sức vóc như đàn ông. Bà còn chủ trương chồng không thể hiếp dâm vợ vì hôn nhân bao hàm sự đồng ý về tình dục. Đại học Washington dự định trao bằng tiến sĩ danh dự cho bà nhưng một làn sóng chống đối xảy ra với lý do bà có quan điểm chống nữ quyền. [ IHE ] [05-11-08]

■ Thế giới Á Rập đã sẵn sàng bước vào cuộc cách mạng văn chương chưa khi đứng trước những trở ngại như: tình trạng kiểm duyệt hiện hữu ở 22 quốc gia Á Rập; thói quen ăn cắp sách; và tình trạng xuất bản lỗi thời bị ngự trị bởi các nhà xuất bản lớn do nhà nước kiểm soát? Câu trả lời của Boyd Tonkin đưa ra trường hợp điển hình của tác phẩm The Kite Runner (xuất bản ở 38 quốc gia, dịch ra 42 thứ tiếng, quay thành phim của nhà văn Afghanistan Khaled Hosseini) [ Independent ] Câu trả lời khác từ Cairo đưa ra sự khác biệt giữa giao lưu hai chiều Đông và Tây. Cuộc cách mạng theo kiểu Hosseini chỉ là việc làm của nhà văn Á Rập sống ở phương Tây và viết bằng Anh ngữ. [ Al-Ahram ] [05-06-08]

■ Phong trào công lý toàn cầu ngày nay là phong trào dấn thân vào các xung đột xảy ra quanh tính cách tự trị của xã hội và mang lại nhiều đổi thay xã hội và chính trị thời nay. [ Eurozine ] [05-05-08]

■ Các nhà nghiên cứu của Đại học Jena và Innsbruck công bố kết quả DNA của việc xét nghiệm về hai di tích sọ từ lâu nay được coi là của nhà thơ Schiller. Kết quả không làm hài lòng mọi người: cả hai sọ đều không phải của nhà thơ. Người được chôn cạnh Schiller có lẽ không hài lòng nhất, cũng là một nhà thơ, tên là Goethe. [ Guardian ] [ Spiegel ] [05-05-08]

■ Các lãnh tụ Khmer Đỏ sẽ được mang ra tòa trong vòng vài tháng tới nhưng việc làm này không phải xác định quá khứ của Cambodia mà nhằm kiểm soát tương lai. Đó là phương tiện để thủ tướng Hun Sen đắc cử trong cuộc tuyển cử vào tháng Bảy sắp tới. [ New Republic ] [05-05-08]

■ Khám phá mới ở Trung Quốc về chủng loại chim Eoconfuciusornis sống cách nay 131 triệu năm đã nối kết được chuỗi tiến hóa từ chủng loại Archaeopteryx đến Confuciusornis. [ New Scientist ] [05-04-08]

■ Nathan Nunn, một nhà kinh tế trẻ tuổi của Harvard, đã ném một trái bom vào làng kinh viện, lập luận rằng nếu một quốc gia Phi châu có dính líu vào việc buôn bán nô lệ trong những năm từ 1400 đến 1900, quốc gia đó hiện nay ở vào hàng nghèo nhất thế giới. Đúng hay không là điều còn bàn cãi nhưng kẻ ném bom trước hết là một người can đảm. [ Boston Globe ] [04-22-08]

■ Bernard-Henri Lévy lên tiếng: chỉ có hai điều kiện đòi hỏi để tiếp tục Trò Chơi Nhục Nhã như không có chuyện gì xảy ra là Trung Quốc phải chấm dứt đàn áp ở Tây Tạng và chấm dứt tình trạng tắm máu ở Sudan. [ TNR ] [ Le Point ] [04-22-08]

■ Phim Expelled: No Intelligence Allowed của Ben Stein vừa trình chiếu thứ Sáu cuối tuần qua tại 1100 rạp. Phim được thực hiện để chống lại thuyết tiến hóa của Darwin, đề cao thuyết "thiết kế thông minh" nhưng lại hoàn toàn thiếu vắng nội dung khoa học. [ Reason ] Sáu điểm bóp méo sự thật trong phim Expelled. [ SciAm ] Bài viết của Michael Shermer [ SciAm ] và John Rennie [ SciAm ] [04-21-08]

■ Nhà thơ da đen Aimé Césaire đã qua đời, 94 tuổi, ở Fort-de-France. Ông sinh năm 1913 ở Basse-Pointe, phía Bắc của Martinique, là chứng nhân qua thi ca sự cùng khổ của nông dân trải qua hai thế kỷ nô lệ và thuộc địa. [ L'Express ] [ Le Figaro ] [ Libération ] [ NY Times ] [04-20-08]

■ Cánh tả ngày xưa lần lượt chuyển sang hữu. Họ cung cấp ngữ vựng cho giới trí thức tiến bộ để bỏ rơi người nghèo. Với người chủ trương tự do dân sự, sự phân chia không còn ở tả với hữu mà giữa quyền lực với tự do cá nhân. Với người chủ trương vô thần, đó là sự phân chia giữa chủ nghĩa thế tục với niềm tin tôn giáo. Với người chủ trương nữ quyền, đó là sự phân chia giữa nữ quyền với chủ nghĩa đa văn hóa... [ Guardian ] [04-20-08]

■ George Steiner: "Tôi có lẽ đang ở vào đoạn cuối của sự nghiệp như một nhà văn, một học giả, một người thầy." Ông sinh ở Paris năm 1929, tốt nghiệp trung học Pháp ở New York,  vào Đại học Chicago rồi Harvard. Mặc dù, không thiếu ghế danh dự dành cho ông ở các đại học, ông vẫn mang cảm tưởng của người ngoại cuộc. "Ở giữa những nhà sưu tập tem thư, kẻ viết thư không phải lúc nào cũng được đón nhận." [ Guardian ] [04-20-08]

■ "Thiết kế thông minh" thuộc về bộ môn khoa học giả tưởng. Người chủ trương lý thuyết này có tài biến hóa, theo Richard Dawkins, kể cả tuyên bố cho rằng "Dawkins sau cùng cũng tin vào thiết kế thông minh." Họ "dối trá vì Jesus" và "hoàn toàn không biết xấu hổ." [ LA Times ] [04-20-08]

■ Hiểu Trung Quốc bắt đầu bằng việc nhìn Mao Trạch Đông. Bức hình của Mao ở quảng trường Thiên An Môn ngày nay chỉ là một biểu tượng hơn là hình ảnh của một con người thật. Ở đó, tình trạng lành mạnh về tinh thần nằm ở khả năng sống với mâu thuẫn. [ LA Times ] [04-13-08]

■ Raymond Tallis cho rằng trông cậy vào khoa học thần kinh để hỗ trợ cho phê bình văn chương như A.S. Byatt quan niệm chẳng giải quyết được vấn đề. Chúng ta chưa có khả năng giải thích được ý thức, càng ít biết hơn về tự thức thế hiện qua việc đọc và làm thơ. [ TLS ] [04-10-08]

■ Khi Beckett chưa là Beckett, ông có giảng dạy văn chương Pháp ở Trinity College, Dublin, vào mùa Thu của năm 1930. Một học trò ghi chép lại bài giảng này của thầy và đến năm 1977 quyết định tặng quyển vở này lại cho trường. Bây giờ, ba mươi năm sau, ghi chép đó được Brigitte Le Juez cho in thành sách. Beckett chê Balzac không hiện đại và ngợi khen Flaubert. [ Guardian ] [04-08-08]

■ Làm thế nào để chứng minh trong khi Nietzsche là kẻ thù của chủ nghĩa dân túy và chủ nghĩa bình đẳng lại đồng thời chấp nhận dân chủ và đấu tranh cho tự do? Béla Egyed diễn giải Nietzsche dựa vào những diễn giải khác của Walter Kaufmann, Bruce Detwiler, Mark Warren, William E. Connolly. [ Eurozine ] [04-08-08]

■ Giải Pulitzer năm 2008 vừa công bố. Báo Washington Post thắng sáu; New York Times thắng hai. Junot Diaz thắng giải văn chương với tác phẩm The Brief Wondrous Life of Oscar Wao (cũng được giải National Book Critics Circle). Giải thơ về tay Robert Hass (Time and Materials) và Philip Schultz (Failure). [ NY Times 1 ] [ NY Times 2 ] [ WP ] [ NY Sun ] [ IHT ] [ Guardian ] [04-08-08]

■ Tác phẩm mới The Enchantress of Florence của Salman Rushdie là bài ngợi ca về quyền lực sáng tạo và hủy diệt về cái đẹp của phái nữ. Có người cho rằng đó là tác phẩm được viết ra từ chấn động ly dị với người vợ trẻ đẹp Padma Lakshmi vào đầu năm 2007 nhưng ông phủ nhận điều này. [ Guardian ] [04-07-08]

■ Thập niên 1950, nước Anh không phải là nơi dành cho một sinh viên da màu mới ra trường Oxford như V.S. Naipaul. Trước khi được nhận vào làm việc ở đài phát thanh BBC cho chương trình Caribbean Voices, ông gần như chết đói. [ New Statesman ] [04-07-08]

■ Báo Telegraph ở Anh công bố 110 quyển sách hay nhất cho một tủ sách hoàn hảo. [ Telegraph ] [04-06-08]

■ Tài tử Charlton Heston, nổi tiếng qua các phim Ben-Hur, The Ten Commandments, đã qua đời, 83 tuổi. [ NY Times ] [ LA Times ] [ WP ] [04-06-08]

■ Khám phá mới trong hang động Paisley do nhà khảo cổ Dennis L. Jenkins của Đại học Oregon qua phân tích DNA và C14 đã đẩy lùi sự có mặt của con người ở châu Mỹ khoảng 1 ngàn năm sớm hơn. Trước kia, di tích xưa nhất của cư dân Clovis đầu tiên là 13 ngàn năm. [ Boston ] [04-04-08]

■ Nhiếp ảnh gia Dith Pran của New York Times, người có tên tuổi gắn liền với bản án chống lại tộc ác diệt chủng của Khmer Đỏ qua cuốn phim Killing Fields, đã mất, 65 tuổi. [ NY Times ] [ LA Times ] [04-01-08]

■ Giáo sư luật và đạo đức của Đại học Chicago, Martha Nussbaum, tin rằng trường hợp của Eliot Spitzer chỉ xảy ra vì tinh thần Thanh giáo ở Hoa Kỳ chứ không là chuyện đáng ngạc nhiên ở Đức hay Hòa Lan nơi nghề bán buôn tình dục được luật pháp bảo vệ. Spitzer chỉ phạm tội với gia đình chứ không phạm tội chống lại công chúng. Nếu ông vi phạm một thứ luật pháp nào đó, luật này lẽ ra không nên có. [ AJC ] [03-30-08]

■ Đại học Boston vừa mang ra triển lãm tại 808 Gallery bài viết J'accuse! của Emile Zola in trên trang đầu báo L'Aurore, ngày 13 tháng Giêng, 1898. Bài báo 4000 chữ nổi tiếng này đã khai mở thế giới hiện đại đánh dấu quyền lực của báo chí, vai trò của trí thức dấn thân vào cuộc đấu tranh cho văn hóa và giá trị dân tộc. [ Boston ] [03-30-08]

■ Nhà văn Bỉ Hugo Claus, tác giả của quyển The Sorrow of Belgium nổi tiếng, đã qua đời, 78 tuổi. Ông là người không thể chấp nhận thế giới hiện trạng với đầy dẫy bất công. [ NY Times ] [03-30-08]

■ Tương lai của ngành truyền thông ở Hoa Kỳ giữa báo in và báo liên mạng, giữa Walter Lippmann và John Dewey sẽ đi về đâu? Arianna Huffington tin rằng cả hai đang bắt đầu kết hợp lại thành một. [ New Yorker ] [03-25-08]

■ Kịch tác gia David Mamet tự coi mình là "đứa con của thập niên 1960" và tin vào chuyện chính quyền hư hỏng, thương vụ mang tính chất bóc lột và một cách tổng quát, con người tính bản thiện. Bây giờ ông đổi ý kiến, tuyên bố không đứng trong hàng ngũ của "brain-death liberal." [ Village Voice ] [03-23-08]

■ Tom Hayden không thể nào làm lại lịch sử. Ngày nay ông phải đối diện với định mệnh: cách tốt nhất là đi vào lịch sử như một chú thích thảm hại hay như một trò đùa bí ẩn; và cách tệ hại nhất là một công cụ cho kẻ giết người tập thể và cho áp bức mà chính kẻ áp bức tuyệt cùng cũng phải phủ nhận. Bài viết như một câu trả lời cho bài viết của Hayden xuất hiện vào tháng Hai trên tờ Nation. [ FrontPage ] [03-23-08]

■ Hai nhà sinh vật học tiến hóa P.Z. Myers và Richard Dawkins cùng đi xem phim Expelled được dựng theo lý thuyết "thiết kế thông minh." P.Z. Myers bị trục xuất còn Richard Dawkins được phép vào. [ NY Times ] [03-23-08]

■ Tom Stoppard vừa nhận được giải Dan David của Đại học Tel Aviv như một kịch tác gia luôn luôn quay trở về quá khứ trong cuộc truy tìm không ngừng nghỉ ý nghĩa trong một vũ trụ đầy xáo trộn. Ông sinh năm 1937 ở Tiệp Khắc, tỵ nạn Quốc Xã qua Singapore, Ấn Độ rồi cuối cùng định cư ở Anh. Ông khởi nghiệp trong ngành báo chí năm 17 tuổi. [ Independent ] [03-21-08]

■ Nhà văn Kate Christensen thắng giải PEN/Faulkner năm 2008 với tác phẩm The Great Man. Bà là người phụ nữ thứ năm lãnh giải này trong lịch sử 28 năm của PEN/Faulkner. [ WP ] [03-21-08]

■ Arthur C. Clarke, tác giả của sách khoa học giả tưởng "2001: A Space Odyssey" vừa mất, thọ 90 tuổi. [ LA Times ] [ NY Times ] [ Guardian ] [ WP ] [ London Times ] [ Independent ] [ USA Today ] [03-19-08]

■ Lịch sử và tiểu thuyết có cùng huyết thống. Cả hai chỉ bắt đầu tách rời nhau kể từ thế kỷ XVIII. Nhưng bên nào sở hữu sự thật là điều không hoàn toàn rõ rệt. George Bancroft trong những năm 1834 và 1874 xuất bản bộ "History of the United States" gồm 10 quyển. Một thế hệ sau, sử gia Yale Charles McLean Andrews coi tác phẩm đó "không gì khác hơn là một tội ác chống lại sự thật lịch sử." Cuộc tranh luận về lịch sử vẫn còn kéo dài. [ New Yorker ] [03-17-08]

■ Nhà văn V. S. Naipaul coi văn chương là một việc làm hệ trọng. Văn chương phải làm sáng tỏ một trạng huống nào đó. Ông thù ghét ý tưởng kể chuyện chỉ để kể chuyện. Ở tuổi 76, ông vẫn tiếp tục viết. Ông sẽ đi Uganda tìm chất liệu cho tác phẩm sắp tới, rồi sau đó ông sẽ đi một vòng sang Congo. [ Guardian ] [03-17-08]

■ Phi công Đức Horst Rippert, 88 tuổi, tuyên bố tôi đã bắn hạ máy bay của nhà văn Saint-Exupéry vào ngày 31 tháng Bảy, năm 1944 trên bầu trời Marseille. [ Le Figaro ] [03-16-08]

■ Năm 1968, Tom Stoppard sống êm đềm với người vợ đầu tiên, đứa con đầu tiên và căn nhà đầu tiên. Biến cố đó ở Anh có tính cách cách mạng văn hóa hơn là cách mạng xã hội như tại lục địa. Người phản kháng không biết họ may mắn được tự do phản kháng. [ Times Online ] [03-16-08]

■ Khám phá mới của giáo sư Lee Berger, nhà cổ nhân chủng học của Đại học Witwatersrand ở Johnnesburg, Nam Phi, gồm xương và sọ của 25 cá nhân trong hai hang động ở Palau, thuộc nhóm đảo Western Caroline của Micronesia, tạo một sôi nổi mới về nguồn gốc con người. Di tích cho biết họ thuộc giống người lùn sống vào khoảng 1400 đến 3000 năm trước đây. Palau cách đảo Flores 1000 dặm về phía Bắc nơi vào năm 2003, di tích một giống người lùn khác xưa hơn cũng được khám phá. [ Nature ] [ New Scientist ] [ NY Times ] [ Science Daily ] [ National Geographic ] Tường trình sơ khởi và chi tiết của Lee Berger, Steven Churchill, Bonita De Klerk và Rhonda Quinn. [ Plosone ] [03-12-08]

■ Alain Robbe-Grillet đã làm thiệt hại tiểu thuyết. Thật mới theo ông, hay thật cũ theo James Wood đều không đúng. Tiểu thuyết không đóng khung trong quan niệm của bất cứ ai. Đó là ly do tại sao chúng ta yêu chuộng tiểu thuyết. [ Salon ] [03-09-08]

■ Năm 1968, cuộc nổi loạn của thanh niên Anh ở Grosvenor Square so với tháng Năm ở Paris chỉ là một buổi picnic nhỏ. Điều còn được nhắc tới ngày nay có thể chỉ là hai bản nhạc Street Fighting Man và Revolution, hai cá tính của Mick Jagger và John Lennon, hai ban nhạc nổi tiếng nhất bấy giờ là Rolling Stones và Beatles. Nhạc rock'n'roll không tạo nên những bước chân xuống đường, không là phản kháng, cũng không là chính trị. [ Independent ] [03-09-08]

■ Chúng ta điều chỉnh lại một số hiểu biết thông thường để theo kịp những kết quả mới trong nghiên cứu của ngành khoa học xã hội chẳng hạn như dầu hỏa chứ không phải Hồi giáo gây trở ngại cho địa vị của phụ nữ trong xã hội; khả năng nhận thức cao không đi đôi với TV; xe to không an toàn bằng xe nhỏ... [ Boston ] [03-09-08]

■ Jean Baudrillard mất một năm trước đây, không có tờ báo nào ở Ấn Độ ngay cả những tập san khoa học xã hội nhắc tới cái chết này. Sinh thời, ông tuyên bố chính ông cũng là một ảnh tượng (simulacrum), có lẽ vì thế không ai quan tâm đến cái ngã thực sự của ông. [ Statesman ] [03-09-08]

■ Giới trí thức Trung Quốc làm gì, nghĩ gì trong xã hội không cởi mở? Mặc dù không được thảo luận tự do về việc chấm dứt sự cai trị của đảng Cộng Sản, hay độc lập của Tây Tạng, hay biến cố Thiên An Môn, họ vẫn lên tiếng thảo luận tương đối cởi mở trên báo chí và tạp chí chuyên môn về nhiều vấn đề. [ Prospect ] [03-07-08]

■ Cho tới cuối thập niên 1990, độc giả Anh ngữ chỉ đọc Kafka với bản dịch của Edwin và Willa Muir từ thập niên 1930. Bản dịch mới của The Castle và The Trial của nhà xuất bản Schocken tung ra năm 1998. Kế tiếp là bản dịch của Amerika của Micheal Hofmann năm 2002. Và đầu năm nay là cuốn Metamorphosis. [ NY Sun ] [03-07-08]

■ Với tác phẩm What Is History? và bộ History of Soviet Russia 14 quyển, E. H. Carr (1892-1982) có thể được coi là một sử gia nhưng, cuộc đời ông phức tạp nhiều hơn thế. Ông tự đặt mình vào địa vị của một trí thức hay một nhà phản kháng trí thức hay một người của thời đại Victorian của nước Anh nhưng, sau cùng, thật sự là tiếng nói của chủ nghĩa hiện thực phi ảo tưởng. [ TLS ] [03-06-08]

■ Bernard-Henri Lévy coi chủ nghĩa quá khích Hồi giáo là trực hệ của chủ nghĩa phát xít của thế kỷ XX. Ông cũng kêu gọi người Do Thái phải nhìn nhận tội ác diệt chủng 1.5 triệu người Armenia của những năm từ 1915 đến 1923 trong đế quốc Thổ. [ NY Sun ] [03-04-08]

■ Một địa chỉ mới trên liên mạng có tên Encyclopedia of Life mở ra một cuộc hành trình hấp dẫn đi đến những tài liệu liên quan tới mọi giống loài của đời sống trên địa cầu. [ Nature ] [ EOL ] [02-26-08]

■ Peter Collier trở lại chuyện Timothy Garton Ash và Ian Buruma đồng minh với Tariq Ramadan để tấn công Ayaan Hirsi Ali và lần này đặt thêm Paul Berman vào phe chống lại Ash và Buruma. Trên địa hình chính trị Tây phương, bên cạnh giữa ủng hộ và chống chủ nghĩa đa văn hóa còn có "neo con" và "neo leftist." [ FrontPage ] [02-26-08]

■ Nhà báo Ý nổi tiếng Oriana Fallaci (1929-2006) vẫn chưa được đánh giá đúng mức về sự thành công của ba tác phẩm sau cùng của bà ở cả New York, Milan và Rome. Tại sao người Ý đọc Oriana Fallaci? Và orianism là gì? [ ResetDoc ] [02-25-08]

■ Fidel Castro chính thức từ bỏ chức vụ tổng thống Cuba nhưng vẫn còn giữ vai trò đệ nhất bí thư của Đảng Cộng Sản. Di sản ông để lại là một nền kinh tế sống sót, sau khi Liên Sô sụp đổ, nhờ vào Venezuela. Cuba sẽ phải thay đổi vì hai lý do: sự trợ giúp của Venezuela không thể kéo dài mãi mãi; sự bất mãn của quần chúng. [ Economist ] [02-25-08]

■ Neil Shubin, phụ tá khoa trưởng Đại học Chicago, tác giả của Your Inner Fish: A Journey Into the 3.5-Billion-Year History of the Human Body, cho biết năm trước nhâm viên sở thú ở Wichita ngạc nhiên khi loài rồng Komodo đẻ trứng và vài tuần trước đây hai trong số trứng này đã nở ra con. Sinh đơn tính (không cần giống đực) là chuyện tự nhiên trong trời đất. Chỉ có loài người khi đụng chạm đến vấn đề này, đánh giá dựa vào "tự nhiên" nhưng lại bỏ quên tự nhiên. [ WP ] [02-24-08]

■ Lần cuối cùng Tom Hayden viếng thăm Hà Nội là năm 1974. Ông đi với vợ là Jane Fonda. Cả hai lúc đó đều hoạt động chống chiến tranh Việt Nam. Giáng Sinh 2007, 32 năm sau, ông trở lại Việt Nam và đặt dấu hỏi về sự cần thiết của cuộc chiến xưa. [ Nation ] [02-23-08]

■ Đại học Oxford nhận 1.9 triệu bảng Anh để phát triển khoa nhận thức học về tôn giáo trong chiều hướng nghiên cứu khoa học về lý do tại sao con người tin vào Thượng Đế và những vấn đề chung quanh bản chất và nguồn gốc của niềm tin tôn giáo. [ Hulig ] [02-23-08]

■ 50 nhà văn viết truyện trinh thám bạn cần phải đọc trước khi qua đời. [ Telegraph ] [02-23-08]

■ 15 năm trước, Salman Rushdie thắng giải The Best of The Booker với tác phẩm Midnight's Children nhân dịp kỷ niệm 25 năm của giải thưởng này. Năm nay, ông có thể sẽ thua trong dịp kỷ niệm 40 năm của giải Booker. Người thắng giải năm nay sẽ được chọn trong số 40 người đã thắng Booker trước kia và tên tuổi sẽ được công bố vào tháng Bảy. [ Guardian ] [ manbooker ] [02-21-08]

■ Carlin Romano cho rằng Socrates có còn thích hợp trong thế kỷ XXI hay không còn tùy thuộc vào hành trang triết học mà chúng ta gán cho ông trong nền văn hóa hiện đại vốn hoài nghi nhiều hơn với sự thật vĩnh cửu của Plato. [ CHE ] [02-19-08]

■ Bách khoa tự điển Wikipedia từ chối yêu cầu của 180 ngàn người Hồi giáo đòi không phổ biến hình vẽ chân dung của đấng tiên tri với lý do Wikipedia trung lập và không đặt dưới sự kiểm duyệt bởi bất cứ phe nhóm nào. [ Guardian ] [02-19-08]

■ Nhà văn Pháp Alain Robbe-Grillet, cha đẻ của tiểu thuyết mới, đã mất. [ Libération ] [ Le Monde ] [ Novel Observateur ] [ Express ] [ Guardian ] [ WP ] [ NY Times ] [ LA Times ] [02-18-08]

■ Đọc lại Nguyễn Thị Từ Huy với bài viết năm 2002 "Miêu tả của Alain Robbe-Grillet trong tiểu thuyết Ghen." [ Nhân Văn ] [02-18-08]

■ Một quốc gia mới ra đời ở châu Âu: Kosovo ăn mừng lễ độc lập Chủ Nhật vừa qua. [ NY Times ] [ WP ] [ LA Times ] [ Boston ] [ Spiegel ] [ Spiegel ] [ Libération ] [ Express ] [ Figaro ] [02-18-08]

■ Hành vi phi lý của chúng ta không phải ngẫu nhiên hay vô nghĩa mà có hệ thống. Chúng ta mắc cùng một lỗi lầm nhiều lần. Tính chất phi lý này có thể tiên đoán được theo khoa kinh tế hành vi. [ New Yorker ] [02-18-08]

■ Cựu chiến binh Liên Sô kỷ niệm 35 năm ngày quân đội Hoa Kỳ rút quân khỏi Việt Nam. Sự có mặt không được chính quyền nhìn nhận của 3 ngàn binh sĩ Liên Sô trong chiến tranh Việt Nam. [ Russia Today ] [02-17-08]

■ Việc tổng giám mục Rowan Williams của Canterbury tuyên bố cần mang luật Hồi giáo vào hệ thống pháp lý của Anh như chuyện không thể tránh đã tạo ra một trận bão lớn tranh luận, chống đối. Chỉ có một luật pháp duy nhất cho mọi người và luật đó không thể chấp nhận việc giết và đánh đập phụ nữ, hủy hoại bộ phận sinh dục, hôn nhân cưỡng ép theo kiểu Hồi giáo. [ Christopher Hitchens ] [ Anne Applebaum ] [ Deborah Orr ] [02-14-08]

■ Hôn là hành vi phổ biến của khoảng 90% văn hóa nhân loại nhưng theo các nhà nghiên cứu, ý nghĩa của nụ hôn khác nhau giữa hai giới tính. [ WP ] [02-11-08]

■ Truyện ngắn Mai Ninh - Cái chết của Rối. [ Nhân Văn ] [02-11-08]

■ Adam Rutherford trả lời cho sự ngu dốt coi sự chọn lọc tự nhiên của thuyết tiến hóa "chỉ là lý thuyết." Các nhà khoa học định nghĩa "lý thuyết" một cách chính xác là "một hệ thống ý tưởng dùng để mô tả một hiện tượng, được hỗ trợ bằng chứng cớ từ những giả thuyết chứng nghiệm được." [ Guardian ] [02-11-08]

■ Cực khoái tình dục vẫn còn là bí ẩn cho tới khi các nhà khoa học, thay vì tiếp tục quan sát, thí nghiệm quanh bộ phận sinh dục, quay sang đi tìm một con đường khác, con đường của hệ thống thần kinh chạy ngược, xuôi từ não bộ xuống xương sống. Nhưng đó cũng không phải là con đường duy nhất. [ LA Times ] [02-11-08]

■ Ayaan Hirsi Ali vừa đến Pháp hôm qua, Chủ Nhật, để nhận giải thưởng "Simone de Beauvoir" trong một buổi lễ được tổ chức tại khuôn viên trường Ecole normale supérieure bởi các báo ProChoix, la Règle du jeu, Charlies Hebbo, Libération và SOS Racisme. Bernard-Henri Lévy đã đọc một bài diễn văn cảm động, nhân danh một người không bỏ phiếu cho Sarkoky, nhưng lắng nghe những gì Sarkoky nói, trong đó có hứa hẹn lúc tranh cử "mỗi lúc có phụ nữ bị ngược đãi trên thế giới, nước Pháp phải đứng cạnh họ" để kêu gọi tổng thống Pháp thực hiện điều này bằng mọi cách đối với Hirsi Ali. [ Libération ] [02-11-08]

■ Những bức tranh trên vách trong nhiều hang động ở Afghanistan vừa được biết tới như là những họa phẩm sử dụng kỹ thuật sơn dầu đầu tiên trên thế giới. [ NG ] [02-10-08]

■ Hội chợ sách Turin lần thứ 21 ở Ý năm nay sẽ khai mạc trong tháng Năm. Nhưng khi ban tổ chức quyết định chọn Do Thái làm khách danh dự để kỷ niệm 60 năm lập quốc của nước này, chuyện trở thành bất thường. Tariq Ramadan và Tariq Ali lên tiếng chống đối và kêu gọi thế giới tẩy chay. Riêng Tariq Ali đòi phải vinh danh luôn cả Palestine. Ban tổ chức không nhượng bộ với lý lẽ: nếu vinh danh Nga, phải mời Chechnya? hay nếu vinh danh Trung Quốc, phải mời Tây Tạng? Trước mắt hội chợ sách Paris trong tháng Ba cũng bị Ramadan tẩy chay vì cũng vinh danh Do Thái. [ NY Times ] [ NY Times ] [02-10-08]

■ Nhà phê bình văn chương mác-xít Terry Eagleton có thể bị loại ra khỏi Đại học Manchester ở Anh trong tháng Bảy vì đến tuổi về hưu (65). Đại học Manchester đang tìm cách cắt bớt 650 việc làm để giải quyết 30 triệu bảng Anh nợ. Đại học Hoa Kỳ không đặt điều kiện tuổi về hưu cho nên dù đã trên 65 nhưng Fredric Jameson vẫn còn giảng dạy. [ Guardian ] [02-10-08]

■ Dustin Roasa của báo The Nation tiếp xúc với Đỗ Nam Hải và Nguyễn Đan Quế ở Sài Gòn. Chiến tranh Việt Nam không chấm dứt ở năm 1975, chấm dứt thật sự sẽ không đến trừ phi chính quyền Hà Nội đại diện cho tất cả 85 triệu dân. [ Nation ] [02-07-08]

■ Nếu Thượng Đế là một ẩn dụ, đó là một ẩn dụ rất ồn ào. Andrew Marr cho rằng điều đổi thay thật sự là vị trí Thượng Đế trong văn hóa công chúng đã bị đẩy từ chốn đầy quyền năng ra ngoài lề. Ở một quốc gia dựa vào khoa học để đối phó với khó khăn phía trước, điều sống còn không phải bằng cách đặt ngang hàng chủ trương sáng thế với lý thuyết Darwin hay cho phép bất cứ tổ chức tôn giáo nào quyết định dùm kẻ khác phải sống đời họ thế nào. [ New Stateman ] [02-05-08]

■ Viết phê bình, điểm sách ở Anh tuy vẫn còn khá hơn ở Hoa Kỳ nhưng cả hai nơi đều trong tình trạng đi xuống. Lý do: thương mại hóa ngành xuất bản; sự tiến bộ của kỹ thuật khuyến khích, tạo điều kiện cho việc dân chủ hóa ý kiến; sự sa sút thẩm quyền của ngành phê bình học viện. [ Prospect ] [02-05-08]

■ Có nhiều cách để nhớ lại vụ Tết Mậu Thân 40 năm trước, năm 1968, theo Todd Gitlin. Cách không đúng là tôn thờ kẻ thù của kẻ thù thuận theo lý lẽ: kẻ tệ hại nhất của cánh tả phải là người tốt nhất. Ông muốn nói đến việc làm lễ tưởng niệm Che Guevara và Huey Newton. [ delawareonline ] [02-05-08]

■ Toán học đi cùng với tôn giáo có thể tạo ra nhiều rắc rối. Nhà toán học Paulos cho rằng không thể nào bác bỏ sự hiện hữu của Thượng Đế bởi vì đó là kết quả của luận lý căn bản chứ không phải vì các nhà thần học muốn như thế. Còn thiện và ác? Theo nhà vật lý học Steven Weinberg, "Có hay không có tôn giáo người thiện làm việc thiện, kẻ ác làm điều ác. Nhưng để cho người thiện làm điều ác cần phải có tôn giáo." [ Toronto Star ] [02-04-08]

■ Thà trễ còn hơn không. Các sử gia Đức khởi đầu thu thập tài liệu về việc ngược đãi và tiêu diệt người Do Thái thời Hitler. Dự án sẽ gồm 16 quyển lần lượt xuất bản trong vòng 10 năm. Quyển đầu tiên do Wolf Gruner biên soạn vừa được tung ra dầy 800 trang với 320 tài liệu được giải thích tường tận theo thứ tự thời gian từ 1933 đến 1937. [ Signandsight ] [02-04-08]

■ Nhà văn Doris Lessing vừa chính thức được trao giải Nobel ở Luân Đôn. Tháng 12 cuối năm qua, vì lý do sức khoẻ bà không thể tham dự lễ trao giải thưởng này ở thủ đô Thụy Điển. Bà là người phụ nữ thứ 11 nhận được giải thưởng cao quý này. [ Guardian ] [02-03-08]

■ Triết gia Deniel Dennett kêu gọi người Hồi giáo ôn hòa và không theo Hồi giáo lên tiếng chống lại bản án tử hình sinh viên người A Phú Hãn Sayed Parwiz Kambakhsh vì tội phỉ báng. Tinh thần khoan dung đã khiến cho trước kia Tây phương đã thất bại trong vụ Salman Rushdie và vụ tranh hí họa trên báo ở Đan Mạch. [ Secular Philosophy ] [01-27-08]

■ Doris Lessing xuất hiện lần đầu tiên trước công chúng kể từ khi được trao giải văn chương Nobel, cùng với nhà viết tiểu sử Hermione Lee, ở Queen Elizabeth Hall. Lessing trước tiên đọc giới thiệu tác phẩm mới của sẽ được phát hành vào tháng Năm (Sách gồm nửa phần đầu là hư cấu, nửa phần sau sự thật) và sau đó trả lời câu hỏi. Mặc dù quyển The Golden Notebook được coi như một đóng góp vào chủ nghĩa nữ quyền, bà không ưa những nhà tranh đấu nữ quyền, "họ làm hỏng mọi chuyện." [ Guardian ] [01-27-08]

■ Nhà văn nữ A. L. Kennedy thắng giải Costa (trước là Whitbread) cho tác phẩm "Day." Joanna Trollope, chủ tịch ban giám klhảo, so sánh Kennedy với James Joyce. "Day" là một tác phẩm tăm tối, buồn phiền của nhà văn ngoài đời mắc chứng trầm cảm. Cũng thắng giải Costa năm nay có: Catherin O'Flynn với quyển What Was Lost (giải sách đầu tay), Ann Kelley với quyển The Bower Bird (giải sách thiếu nhi), Jean Sprackland với quyển Tilt (giải thơ) và Simon Sebag Montefiore với quyển Young Stalin (giải tiểu sử). [ Telegraph ] [ Guardian ] [01-27-08]

■ Tên tuổi của triết gia Slavoj Zizek ngày càng được nói đến nhiều hơn từ chuyện cưới người mẫu Argentina 26 tuổi Analia Hounie cho đến chuyện ông đề cao di sản của thời khủng bố của Robespierre, đòi lập lại Lenin... Năm 2007 tờ International Journal of Zizek Studies xuất hiện và ngành Zizekology chính thức ra đời. Có người coi ông là cánh tả; người khác lại gọi ông là cánh hữu. Thật sự ông đứng ở đâu? [ Eurozine ] [01-27-08]

■ Nhà báo nổi tiếng Tom Wolfe tin rằng thập niên 1960 bắt đầu bằng việc ban nhạc the Beatles đến New York năm 1964 và nếu không có một nền kinh tế đang lên, Hoa Kỳ đã chẳng đặt chân đến Việt Nam và bên cạnh đó là chuyện mất niềm tin ở Thượng đế trong hàng ngũ giới học thức cao. [ Guardian ] [01-20-08]

■ Nhà văn Vladimir Nabokov trước khi qua đời (1977) dặn dò gia đình phải tiêu hủy tác phẩm sau cùng chưa xuất bản. Con ông, Dmitri Nabokov, năm nay 73 tuổi, sau một thời gian tìm cách gìn giữ bản thảo mang tên Laura đó, nay dường như muốn mang tác phẩm ra in. [ Slate ] [01-19-08]

■ Triết gia Colin McGinn viết một bài điểm sách chê quyển On Consciousness của triết gia Ted Honderich tạo thành một cuộc tranh cãi đi ra ngoài triết học có liên hệ đến chuyện bồ bịch 25 năm trước và chuyện khủng bố ở Trung Đông. [ NY Times ] [01-19-08]

■ Người Pháp hay nói "une femme pense avec ses fesses, écrit avec ses seins" (đàn bà suy nghĩ bằng mông, viết bằng ngực). Kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Simone de Beauvoir (1908-1986) trở thành đề tài bàn tán sôi nổi về bức hình trần truồng (trong phòng tắm, nhìn từ phía sau) của tác giả do Art Shay chụp ở Chicago hồi năm 1952. Hình được sửa chữa chút ít và đưa lên bìa báo Le Nouvel Observateur: "Simone de Beauvoir, ce n'est pas un top model, genre, allez..." [ Télérama ] [ Marianne2 ] [ Le Monde ] [ AuroraWeblog ] [01-13-08]

■ Chúng ta đi từ Cogito ergo sum tới Ago ergo cogito. Chúng ta suy tư không phải chỉ bằng trí não mà còn bằng thân thể (cử chỉ, điệu bộ, động tác). Ngành tri thức hiện thân giải thích chuyện xảy ra trong não phần lớn tùy thuộc vào thân như một tổng thể, nói cách khác: Đừng đứng đó mà nghĩ ngợi. [ Boston Globe ] [01-13-08]

■ Mười tác giả Pháp có sách bán chạy nhất trong năm 2007, đứng đầu là Marc Levy và Guillaume Musso. [ Figaro ] [01-11-08]

■ Báo Nouvel Observateur ra số đặc biệt 100 năm ngày sinh của Simone de Beauvoir (1908-1986) với bài viết của Agathe Logeart, Aude Lancelin, Philippe Sollers, Juliette Greco, Catherine Millet... [ NouvelObs ] [01-08-08]

■ Đối với thế lực thù nghịch, Benazir Bhutto vượt cao hơn một mối đe dọa chính trị. Bà là mối đe dọa bản thể của họ, theo Bernard-Henri Levy. Ông nhân danh công dân Âu châu và Hoa Kỳ hãy để tang cho cái chết ấy là việc mà cho tới giờ phút này, các lãnh tụ chính trị Tây phương đều tránh né. [ WSJ ] [01-07-08]

■ Vài nét đại cương về sách sẽ xuất hiện trên thị trường chữ nghĩa năm 2008. [ Telegraph ] [01-07-08]

■ Đọc kinh Koran cách nào theo giáo sư Tariq Ramadan của đại học Oxford và Eramus? [ NY Times ] [01-06-08]

■ Phần lớn tác phẩm văn chương Hồi chưa được dịch ra Anh ngữ và vì vậy cảm nhận về nền văn chương này bị bóp méo, không trọn vẹn và chưa trưởng thành. Hiểu biết xuyên qua văn hóa là điều không dễ thực hiện. [ NY Times ] [01-06-08]

■ Samuel Huntington, tác giả của The Clash of Civilization, là người luôn luôn suy nghĩ ngược lại với niềm tin chung đương thời, đã nhìn thấy trước biến cố 9/11. Chúng ta không thấy được điều này không phải là lỗi ở ông. [ NY Times ] [01-06-08]

■ Năm 2008 sẽ là năm có nhiều vụ tưởng niệm cho năm 1968, 40 năm trước: vụ Tết Mậu Thân, Martin Luther King Jr. bị ám sát, Mùa Xuân Tiệp Khắc, sinh viên Pháp xuống đường, Liên Sô xâm lăng Tiệp Khắc... Todd Gitlin cho rằng trong trí nhớ năm đó bị bóp méo nhiều hơn thực tế. [ LA Times ] [01-06-08]

■ Người đến với phòng triển lãm, viện bảo tàng trong hy vọng sẽ thưởng ngoạn bản gốc của tác phẩm nghệ thuật. Họ có bao giờ biết tác phẩm nghệ thuật lâu nay không còn do chính nghệ sĩ ký tên nhúng tay vào? Chẳng hạn như trường hợp của Tara Donovan. [ Boston Globe ] Và Rodin. [ Boston Globe ] [01-06-08]

■ Câu hỏi đầu năm 2008 của Edge: "What have you changed you mind about? Why?" [ Edge ] [01-06-08]

◊ Ðọc trang tin tức & nhận định trước ◊

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■
Nhân Văn | Tin Văn | Phỏng Vấn | Ðiểm Sách | Ðọc Sách
Thư Viện | Thư Quán | Nối Vòng Tay | Biên Tập