ngc dng, git nc hn hoan

l thip


S cht nh sao ri vo bt tn
S yu nh git nc hn hoan.

Anh bit trc ci cht v anh n nhn n bnh tnh, nh mt tr v, bnh thn ca chuyn i xa. C thng trc, ngi di hin sau, anh nguch ngoc chp li hai cu th ca Thanh Tm Tuyn lm nm 60 tui vo tm vn dng , nh mt li tri trn, v hn th na, l thi ca anh vi i sng, vi bng hu, vi ngh thut, vi ch L v cc chu.

Ci git nc hn hoan ca anh khng l git nho nhoi. Ci git nc thm m ti mi ng ngch ca i sng, t nhng ba cm thanh m trong gia nh cho n nhng ba n cng bn b ci v om toi. l ming u chin nng dn ch L dn ra cho anh v Mai Tho. l nhng ln gi in thoi v nh nhc "Thng Thip n thch da, c, nh om c cho n" hay chai whisky a dnh cho Nguyn Thin n. Ch Trng khng n c cng, nh lm ci g mm mm cho ch y n. Anh k Thanh Tm Tuyn 19 tui ng ln din thuyt v th v kt lun: "Th mi hch." Vi Duy Thanh th "n cng nh ti, h ni n tin bc l mt c ln." Nhiu na. V bng hu k sao cho ht. Nh "Anh Thi Tun hn ti vi Duy Thanh. Anh y chi c vi mi ngi." Nh "ng Duyt vn l tay giang h, sao c trn tao vi my. Gi ng y n ung ru chi."

Khi ng bn ging cng ch L v mi ngi thn thuc tin anh pht cui, ti cht thy mnh v tnh. Thn qu tr thnh v tnh. Ci qu kh ca anh n vi ti l nhng t qung. Ci nhn ca anh v hi ha l nhng mu, nhng on ci nhau kch lit nhng cha bao gi hai anh em h thng ha hiu nhau theo ci kiu mt cng mt l hai.

Anh qu Hng Yn. Ni ni ting v nhn tin. C mi nm nm dn Hng Yn phi em nhng tri nhn to nht tin vua. Anh khoi tr k rng nhn to khng phi l nhn ngon. Nhn ic mi ngon. Nhn ic l tri nhn t, nh gn nh khng c ht, ci dy, dn v ngt v cng. Anh say sa k hi th u ca anh v tri nhn ic nh i n mi ln h nhc n Hng Yn, n nhn, l ch L, cc chu v v chng ti li ci m ln khin n tr thnh giai thoi "bit ri, kh lm, ni mi nhn ic." Anh ci bo mi ngi dt, cha bit tri nhn ic ngon c no, nn diu ch vua n nhn tin khng ngon hn cu Dng n nhn ic.

Ci qu kh m m cn th hin qua nhng cu chuyn anh b H Ni i khng chin v ch Vit Minh. "Tao bit ti n khng c." Vi ngy trc khi mt, anh li ni vi ti v Cng Sn v thi ca anh vn r rng nh xa. Nhng ci r rng ca anh c ci au n chung. Anh mun v thm Vit Nam, v thm Hng Yn, v thm ng anh rut v nhng ngi thn nhng: "V th nhc qu."

Nhng chp ni khin ti nh n mt ln lu lm khi cn lm Chnh Lun. "Tao nhn thy b c my, ti ti v tao khc. Ging y nh m tao." V anh k v ngi m lm hng xo to tn nui con, mi ln i ch th no cng c mt tm ma cho anh. Anh k v Ph Hin, v ng thy th dc ngi Ty bt anh chy th dc m ngi, v ng Phm Duy Nhng. ng thy Nhng ca anh l anh ca nhc s Phm Duy. Khi cng lm Chnh Lun, anh gi ng Nhng l thy, nhng ng thy ngh s pht tay: "Anh gi ti l anh, Anh ln ri, thnh danh ri v ti mnh cng bo ch c, gi ti l anh."

Vy , nhng mu chuyn lt vt hin ra nh nhng chp ni v ti bng thy mnh khng nh gp anh ln u nh th no.

Vo ngh bo, ti nh cc anh Thi Ln, Thi Linh, Phan Ngh, Thanh Thng Hong, nh r rt gp cc anh trong hon cnh no. Nhng Tut th khng. V cng ch hiu ti sao li thn nhau n nh vy. Anh ni vi con anh: "Nh ny c mt thng bc, ba thng ch." Thng bc l Mai Tho. Ba thng ch l ti, n v Trng. n ngay c bui chiu anh va ra i, Hong Xun Trng vn ganh t: "ng Dng yu my hn tao v n."

Th ti sao ti li khng nh ngy u tin ti gp anh? Chnh Lun ti knh trng nhng ngi khc, nhng thn vi anh nht. Tnh anh khi, ngh s nn khng ng u vi nhng phin trc ca ng tin v vo nhng lc anh h t i tng lng, ti nhn danh anh nn n Thi Ln v sau i co vi ng Qun Nguyn. Vay tin, ti cng i din anh, m nheo vi my ng tr s. Lng Chnh Lun tuy kh, nhng khng . Ti xoay s cho anh anh v thm cho bo khc v iu nh lng bng, cng ti. Vy , anh n M t 1975, nhng "Gia nh tao lc no cng thiu." Ci thiu ca anh ch ai bit bi lc no anh cng c ch L."

Tng Nng Tin l mt tay o , nhng y tnh ngi, Tin trong mt ln say, qu xung nng tay ch L: "Ch l mt b tin." Tng Nng Tin c th cng iu, nhng anh Dng khng th khng c ch L. Anh ni vi ti: "V tao ly tao lc cn b, va , va ln. Va lo cho tao, va trng thnh. Va nui con, va i ph vi cuc i. Tao vi v tao l mt." Ch km anh hn mt gip, nhng i vi chng ti, nhng ngi thn th anh ph thuc vo ch nh mi ngi trong chng ta phi th sng. V ti bit anh Dng ng vi ti.

Lin h gia anh v ti, mt ngi bn, mt ngi em v rng ra gia anh v bng hu ca anh l nh vy. Knh trng nhau nhng khng sung s. Thn nhau nhng vn gi l. Ci g anh mun ti bit, anh ni cho ti nghe. Ci g anh cn, anh ni thng. Mt ln anh trnh trng ti ti vi chai vang . Sau chn ch, chn anh, anh ni vi ti: "Tao phi ni vi my. Tao gi ch Trng th c, nhng my vi n l bn cng lp, khng c gi n l ch Trng." Ti ph ra ci v ti vi Hong Xun Trng vn tranh nhau chc ch, ch, anh anh. Nhng t ti bt cc con ti gi Trng bng Bc. Ngc Dng n nhng iu nh, nhng cn bn ca giao tnh bng hu.

Tnh tnh n hu, cng ch L, anh to ra mt ci tp hp nho nh quanh anh. Anh ra sc bo v n bng tnh, bng ngha v bng chnh ci i sng dung d ca anh.

Mt ngi nh vy c th chm bim ai c chng?

Bo ch Vit Nam vn khng c th ti bim ha. Thnh thong xut hin l nhng tranh ci hoc diu ct x hi mt cch chung kiu X X, L Tot, ca Phong Ha cho n khi c Twist, Tut. Anh k tn ny v lc phong tro khiu v Twist ang ln rm r khp th gii. T anh, bo ch Vit Nam mi c tranh chm bim chnh tr. Anh k Tyt u tin trn t Dn Ch ca ng V Ngc Cc v t Vietnam Guardian.

n khi anh v Chnh Lun th tranh ca Tut l mt ci g khng th thiu i vi c gi. Ci s trng hi ha ca anh, nhng ci dessin v cng dim l khin tranh bim ha ca anh c ci thu ht ring.

V hng ngy, nhng tranh ca anh khng h sung s, cu th. Bao gi cng l b cc vng chi, v ng nt cn trng. Anh em hi ha, ngh thut vo tranh bim ha chnh tr. Ti thy anh ngi v hng gi, vt i bao nhiu tp giy cui cng anh ci: "Tao thua." Ci mt ng Thiu kh v qu. Mt mi sao m khng c mt ci g ni bt nhn ra. ng ny kh chi tht." Ti nh li bnh phm ny v ntng trng cho tranh ca Tut. Ci, nhng khng s v. Vui nhng khng qu c. kch nhng khng chi ra. n hu nhng thm trm. Tranh bim ha ca anh l khi u cho bim ha chnh tr trn bo Vit Nam, nhng cao hn th, n ng bit lp mt ni tch khi ci n o chnh tr phe nhm, ng phi, v nhng m mu lc . C ln ti hi anh c b p lc ca Ngh S ng Vn Sung, yu cu anh v mt ci g c bit chng? Anh bo: "H ng y sai tao mt ln l tao ngh vic ngay. Ci ln anh sut na ngh Chnh Lun l mt chuyn vui, mt ng gia Ngh thut, Hi ha v u c m tn ca my ng lo tin bc trong Chnh Lun. Tut v mt thip xun cho bo vi hnh nh ca mt cu b chm cm cy nn ang chy. Thip rt p, nhng mt ng bn: "Tt nht cm la n t nh ngi ta . Xui lm." Ban qun l nht nh khng chu dng thip ca Tut v d in xong c chc ngn t. Ti khng nh v ny c dn xp nh th no, ch thy Tut hm hm i ngh.

C duyn no y Ngc Dng ca Sng To thnh Tut ca bim ha? ti sao trong bao nhiu ln ngi vi nhau, ti khng hi anh? V cn bit bao nhiu cu hi cn hi vn cha hi v ngh lc no hi chng c? Sng to ca cc anh c hnh thnh nh th no? T chc ra sao? Vai tr ca Mai Tho c gii hn no khng? Vng, c nhng cu c hi v ln no ti cng c tr li kiu Ngc Dng.

"Cc cu c lm to chuyn. Chng ti chi vi nhau nh bng hu. Lm g c t chc, hp hnh, bu bn. th ci tn M g to i s n gp Duy Thanh ngh gip lm t bo. Duy Thanh y cho Mai Tho. Ri xm nhau li m lm. Mai Tho lm g l vic ca ng y, ti lm g."

"Chng hn nh Mai Tho bo ti: "Tay ny mi hay lm, chi c lm." V ti ng ngay sau ln u tin gp Thanh Tm Tuyn, u hi cua, mc s mi trng cc tay." Ci nhn ngh s ch nh u hi cua, s mi trng cc tay.

Ti c hi Duy Thanh v Sng To th cng c nhng cu tr li tng t. Th ci g khin chng ta c Sng To? Vi Ngc Dng, cu tr li rt gin d. Bng hu v lng tng knh ln nhau. Vi ci nhn nh vy ca mt ngi ngh s, anh i khi b nhng ngi thn nht coi l gn. Vi anh mt cng vi mt cha chc l hai, bi tri nhn ic ngon hn tri nhn tin.

T l nhng tranh ci v hi ho. Anh mng ti l ch c m cha v. c lch s hi ha, c tiu s danh ha, lt nhng cun sch dy cm phn tch v trng phi, thi k lm g nu khng thy c ci p?

Khi i l nh vy. Ngc Dng nhn xung quanh ci g cng p. T hn si, cy tre cho n t o di, t nhng cnh tuyt cho n cm nh tri tip c Pendleton, hnh nh a chu ngoi hay nhng nt pht ph ca chnh anh. Anh cho hay, mi u xin hc vi ng L xun Nh, nhng ng Nh ng hc tr qu nn gii thiu ti ng Nguyn Tin Chung. Anh k: "ng Chung hay lm, ch dy cch nhn. Nhn nh th no thy ci p ca s vt, ca i sng. Mi l lun, l thuyt vt i ht. Tr con v bao gi cng p v cha b l thuyt lm m con mt."

Mt ln ti p cht vi anh. "Tranh anh ch trang tr, treo phng khch, hin lnh qu." Anh gt g: "My ni ng. Tao hi li my: Treo phng khch lm g? C p mi treo ch! Nhn tranh i lm chnh tri, lm cch mng hay lp ngn, lp c, dy xo tm hn. By ht. Tranh sao li c hin, c d, c thin, c c? Lo ht. C ngi cn bo tranh tao hi ht, ch l bn phc tho cha hon tt."

Gn anh, nhn tranh anh, dn dn ti hiu ci mm mi ca tranh anh, ci quyn r ca tranh anh bt u t ci p khng l lun, ci gin d ca chnh s vic, ti. N gn gi vi ti, vi nhng g quanh ti, n nhp vo ti lc no khng bit. Bc tranh v c gi gy guc ngi trn gh nhn vo khong khng bng lc no tr thnh mt ci g khng th thiu trong sinh hot hng ngy. Mt ln ti dp tranh treo mt bc tru tng vo thay. C ci g bt rt kh chu khi nhng ln i qua mng tng. Ti bn p bc tru tng li, treo c gi ln. C b bng nh ci v ti c cm gic mnh c thm mt a con trong nh, lc no cng ngi im lng, nhng s hin din th trn y trong ti.

Ti vit nhng g v anh? Nhng ci bit vn vt v mt con ngi, nhng ci v bn ngoi ca mt i sng ngh s, nhng chp v vn vt ca ton b cuc sng ca anh.

n M 1975, anh vn v nhng nht nh khng trin lm d bng hu hi thc cch no. Sau nhiu ln anh ni vi ti: "Tao u cn sng to c g na m trin lm. Phi bit t xu h. Tao ch lp li nhn gg tng lm. Khng c g mi, trin lm lm g? bn ly tin ?" Sau ln tm s , ti khng ni n trin lm tranh Ngc Dng na.

Phi chng l mt ngh s ch thc nh Ngc Dng, phi c thi ch thc nh Ngc Dng. V m v. Ci nguyn tc cn bn v Ngh Thut c anh p dng vo ton b i sng ca anh.

Anh ung tr ung dung nh mt thin s. Anh ung ru t tn, nhng ho sng. Anh n chm, nhng lc no cng thy ngon d ch l ming u chin hay vi ci hotdog chm x du. Anh i vi bn thn cng nh s, c tnh nhng chng mc. Khng bao gi ln qu ci ln ranh phi gi. Anh yu v, thng con, bng ci tnh bao la, nhng khng bao gi mun lm cy c th cha tn ra che ngp chn ht nh mt tri.

Anh tm s khi cht mun c cht nh mt con voi. Khi gi, con voi li i kim mt gc rng t t gc xung khng mun ai chia x ci cht vn l ca ring t mi ngi. Ci ngh c gia nh tn trng nn nhiu bn b, bng hu ngc nhin, khi khng c thng bo tin anh b yu. Nhng con voi gi lm i khng gc rng n l. Chung quanh anh c y nhng ngi thn yu nht.

Anh ra i trong lng thng tic ca mi ngi quen anh, bit anh, v c nhng ngi ch bit anh qua tranh.

Anh ra i trong vng tay ca ch L, ca mt b tin.

V git nc mt hn hoan ca anh s long lanh mi trong lng ca ti, ca Mai v cc con ti Tin, Na, B, ci tiu gia nh m anh l ngi ng ch hn.

 

L Thip

(trch Vn, s 45)

IIIIIIIIIIIIIIII
Nhn Vn
|
Tin Vn | Phng Vn | im Sch | c Sch 
Th Vin | Th Qun | Ni Vng Tay | Bin Tp