Trong i ti, ti thy c mt iu may ln l ngi no m ti c lng yu mn v qu trng th trc sau g cng c gp. C ngi th c gp g v tr thnh quen bit lu di, c ngi ch c gp thong qua nhng cng li nhiu n tng p. Ha s Ngc Dng l trng hp th nh y. T thi nin thiu, xem tranh ca ng, ti rt thch; ri c mt bi vit ca Nguyn Trung trn tp ch Vn Ngh khong gia thp nin 60, ghi nhn khun mt, i sng v th gii hi ha ca Ngc Dng, ti cng ht sc thch th, v cho mi ti vi nm gn y mi tnh c c gp. Gp nhau ln u, nhng nh rt thn thit, v cng ni c vi nhau nhiu iu. C l v bu kh ngh thut ca ng qu quen thuc vi ti chng? Hay phn no cng v dng v thanh nh, nh nhng v im m ca ng cng lm cho ti thm nhiu phn yu mn.
Trc nm 1975, Ngc Dng l mt khun mt ni bt ca hi ha Si Gn, c bit trc thi im ca s xut hin ca nhm Hi Ha S Tr. T nm 1953, H Ni, ng by tranh chung vi Duy Thanh, nhng sau khi di c vo Nam, ng mi thc s ni bt. cp ti ngh thut to hnh Vit Nam hin i th nht nh phi cp n cc nh iu khc v ha s ca Si Gn ca 20 nm 1954-1975. M cp n ngh thut hin i ca Si Gn th khng th no khng nhc n ba khun mt Duy Thanh, Ngc Dng, Thi Tun, nhng ngi ngh s di c y, quy t chung quanh nhm Sng To, gp nhiu phn lm mi nn ngh thut hin i ca t nc. Ci mi ca h vn tim tng t t Bc,nhng trong t sng di c vo Nam, trong mt tnh hnh ht sc mi m, c l ci dc d, thc y ca lch s a h n nhng cch pht biu mi, ph hp vi i hi ca tnh th v thi i mi. D nhin, ni rng ngh thut ca h mi m, c ngha l phi nhn h trong tnh hnh ca gn na th k trc xem xt nhng vn ng i mi ca h nh th no i vi nn ngh thut ca t nc, ch khng th ng trong thi im hin nay m ni th ny, th khc c. Cng ta nh ngy nay, c th thanh Tm Tuyn chng thy g l, nhng lc by gi th qu l qu l lng, c ngi thch thu, phn khch, hnh phc trong nhng cm hng thi ca hon ton vt ra th gii c k, quen thuc trc y; ngc li c nhiu ngi trn trng mt, gin d, la , phn i, kt n, mit th d di. Ngy nay, xem li tranh ca Ngc Dng, Duy Thanh, Thi Tun, bt php ca h cng ch l dng ngang mc hu n tng, hoc l d th, tng trng, siu thc. Nhng vo thi im , ngi xem tranh ch mi loanh quanh vi ci p t cc tc phm c sinh sn t trng M Thut ng Dng, n c v chi chut vi ngh thut n tng l ch yu, th nhng ngi ngh s y ng l mang li nhiu ci p mi; p ng vi yu cu i mi trong tm hn v cm quan ngi thng ngon.
Ngc Dng sinh hot vi nhm Sng To v Vn Ngh rt tch cc, sng tc mnh, trin lm nhiu ln Si Gn v vi thnh ph ln khc ca min Nam. Ngc Dng l ngi rt m v ph, gn nh Bi Xun Phi vi vi nhng bng mu v ph H Ni min Bc. TRog mt phng trin lm tranh ca ng, ngoi chn dung nhng thiu n,bng dng ph n kha thn, khun mt nhng ngi bn, nhng tnh vt th hu ht u l tranh v ph. Khng ch l nhng khu ph ln th, m c nhng ngc ngch ca cc xm lao ng, nhng mi nh dt, bn nhng tr in ng, di nhng hng giy in chng mc l mt ti kh y cm hng ca ng. l cm gic ti cn gi mi n ngy nay khi bc vo mt phng tranh ca Ngc Dng hn 40nm trc, by Nha Thng Tin Hu, ngay ni chn cu Trng Tinnh bc bc qua dng sng thm tnh lng v m m.
Ni n tranh ph ca Ngc Dng l ni n mt th gii rt ph ca ring Ngc Dng, cng nh ni n tranh ph H Ni ca Bi Xun Phi th phi ni n "ph Phi" nh ch dng ca Nguyn Tun. H Ni ph vn l mt biu hin vn ha, nhng H Ni ph qua mt nhn Bi Xun Phi th tr nn mt biu hin vn ha khc ca mt ngh s ln ca t nc thi hin i. Tr li vi nhng khu ph, nhng xm nh ca Ngc Dng cng vy. Ni nhng hm ph ca Ngc Dng, chng ta thng gp nhng tng mu hi ti, m ngay c nhng mu ti sng cng dng nh trm xung kh kn o,, v nhng ng nt biu hin, i lc hoang di mt cht, t n ph ra mt th gii y sinh ng v thng t khi c con ngi xut hin y. Bt php hon ton khc hng Bernard Buffet,nhng im vng bng con ngi th rt ging nh danh ha ny. Nh ca, ng hm, tr in ng, mt vi bng cy t n c ting ni linh hot ring, khng cn vin n s c mt ca con ngi. tranh tnh vt ca Ngc Dng cng vy; tnh vt ca Ngc Dng l th gii ring hon ton ca ng. Bnh hoa trn ci bn vung tri chic khn ca-r, my bng hoa cm vt thot cao mt cht, m nc v l la trn nn nh gn chn bn, y l ti mt bc tnh vt ca Ngc Dng. Ci th gii y gi l "tnh vt" nhng chng tnh cht no, trong ci im lng c run ry, xao ng, nh ha hp c hai mt i lp y to nn mt khng kh th mng bit chng no. Nhng ng cong chm ph v vi nt thng thoi mi, gin d, mu sc m du, nng m, ng sng xm, gn ln mu n chm. nh sng bn ngoi khng tc ng cht no ln tm tranh l iu kin c bn dng nn mt bu kh ring. V nhng thiu n ca Ngc Dng cng vy, dng dp mnh mai, c hi cao nhng rt qun bnh, ha hp. Nhng thiu n Vit trang nh m cng v kn o y mt thi chinh phc bit bao nhiu tm hn yu ci p, n vi hi ha Ngc Dng.
Nm 1954, theo cc ln sng di c, Ngc Dng i v phng Nam, lp nghip Si Gn, ng mt vai tr c bit trong nn ngh thut mi ca t nc, gp nhiu cng trnh tim c, nhng tc phm p m hn nhin l trong k c ca nhng ngi yu thch ngh thut vn cn lu gi nhng hnh nh c o v sng to y. Nm 1975 Ngc Dng li phi di c mt ln na,ln ny xa hn nhiu, xa n na vng tri t, v nh c M. Ngi ta tng rng Ngc Dng s lm c vic nhiu trong tnh th mi,bi v rt r rng trn vng t ai rng ln mnh mng ny, t ngh that c in n cc hnh thc hin i nht ca nhnlai u c c hi pht trin v ni ting ni ca ring mnh. Hn th na, nhng trung tm ngh thut ln ca u chu dng nh cng chuyn v y, to nn mt v mt mi cho nn ngh thut hin i. C li th rt c bit y, mt khc, nhng ngi ngh s di dn cng phi i u vi nhiu cam go c lit ca i sng cng nghip ni y, v hn nhin l khng d g vt qua ni. Nhiu ngi ha s phi b ngh m mu sinh tn ti, lm nhng cng vic chng dnh lu cht g n nghip d v gic mng tinh thn ca mnh. chnh l trng hp ca Ngc Dng. Trong 25 nm sng i di dn dng nh ng chng cn lm vic g c na.. Ch thnh thong mi c vi phc tho, k ha v chi cho nh. Vi nm gn y, chng ta mi c xem vi nt phng bt ca ng, v nhanh bng mc tu, in trn vi tp ch vn ngh quen thuc nh Vn, Vn Hc, Tp ch Th, Th K 21 rt ti hoa, thanh nh, i lc cho ta thy c s chn mui ca mt cy c qua s chn chn ca t tng, cuc i v s nhun nhuyn ca bn tay ch ng. Gn y, nghe ni ng ang chun b v li, ng c v ho hng v cc bn thn ca ng l Thi Tun v Duy Thanh v li v thc hin c nhng cuc trin lm ng ch . Va c tin tc nh vy v Ngc Dng, th bt thn tin bun li n qu t ngt, ng t bit chng ta vo thng tun thng By va qua.
Ha s Ngc Dng qua i trong s thng tic, yu mn ca bn hu v tt c nhng ai yu thch ngh thut, nng lng vi i sng vn ha ca dn tc. Nht bo Ngi Vit, c quan ngn lun hng u ca ngi Vit trn khp th gii, loan tin ng qua i ngay ni trang nht, li ngay chnh ni mc bnh lun ca hng ngy ca t nht bo ny. l mt thi trn trng ng mc i vi mt ngh s, mt nh hot ng ngh thut c nhiu cng hin c bit. Ha s Ngc Dng qua i cng l mt mt mt ln khng b p c i vi tt c nhng ai yu thch m thut, bi v rt r rng ng c nhng ha hn p trong nhiu ngy ti th li bt thn ra i. Chng ta nh tic ngi ngh s y vi lng bit n v c thahng nhiu di sn tinh thn ca ng li.
IIIIIIIIIIIIIIII
Nhn Vn | Tin
Vn |
Phng
Vn | im
Sch | c
Sch
Th
Vin | Th
Qun | Ni
Vng Tay | Bin
Tp