tng nim ngc dng

nguyn quc tr

We have time to grow old.
The air is full of our cries.
Samuel Beckett, Waiting for Godot

(Tm dch:
Thi gian,   gi
Tri kia, y ting khc)

Ti va c tin Ngc Dng mt. V c mt thi nin thiu ca ti, ca "chng ti", c bng dng ca ng  trong, bng sng li. Ti vit ra  y, l  gi theo ng, nh nhng li chc tt lnh nht mong ng mang theo...

Chng ti  y, gm 7 a: Cht, Quc, Sng, Lun, Cn, Tn, v ti. "Tht hin", y l chng ti t phong cho nhau.

Cht, l Phm Dz Cht, em rut nh th Thanh Tm Tuyn. ng h Dz, ng em Phm, ly theo h ngi cha dng, chc l do nhng nm lon lc  ngoi Bc nn mt ht giy t, khi vo Nam phi lm th v khai sinh. Trn Cng Quc sau lm dn biu, nghe ni mt tch khi vt bin. Phm Nng Cn hin cn  Vit Nam, cng kh gi. Nghe ni, anh ang c d tnh lm mt vng du lch, trc l thm th gii, nhn , b bn.

Trong tht hin, ti thn nht vi Cn. Cng m ci (Cn hnh nh cn b m anh  li  x Bc, khi trn vo Nam, ngay nhng ngy 1954, do qu m phiu lu). Cng ngho kh, cng am m vn ngh, v nhng am m "khc" na. Anh sng nh mt ngi anh rut,  c gia nh. Ngi tnh u ca anh, l mt c bn hc. C ny, mt ln, trong gi ra chi,  ln b tin vo trong mt cun tp ca anh, v trc , anh b ku ln vn phng gim th, do cha ng hc ph. Anh b hc, i lm trc ti. Ch lm u tin ca anh, th k ga Long Khnh, l do b c Cht gi gm b Kh, bn ca c, c chng lm s Ha Xa. Thi gian tt nghip trng Bu in, trong khi ch b nhim, i qu, v bun qu, ti m ln ga Long Khnh n bm anh u c thng tri. Mt chiu cui tun, tht hin m ln theo, c Cn dn v rng, ti mt trm ngh m ca ti x xe be ch g t rng ra. Bn khng th tng tng c, gia rng rm bt ngn, mc ln mt khu sm ut, nhn nhp, vi nhng hng n, nhng qun bia, nhng qun tr, v tt nhin, nhng c gi. Th nht, m cng rn rn nht, l trn ng ti... thin ng. Xe lam chy gia rng su, ti en, nh n loang long qut ln nhng rng cy hai bn ng... "Ngng li!", ting ngi tht, tip theo ting ci lanh lnh... i tun tiu. Khng nhn thy mt ai, ch thy nh n pin soi trn giy t ty thn... Ti ti, nh n pin lm lo mt, "A!, my  h?"... tip theo l ting ra lnh, "Thi cho i!" Ti chng bao gi bit c, ngi trng ton tun tiu l ai, quen hi no...  l nhng nm Min Nam cn tng i thanh bnh.

Vi Cn, ti c qu nhiu k nim. Anh v cng vi anh, H Ni, l mt "na tri tim" ca ti, nhng ngy vit Nhng Ngy  Si Gn. Khi anh cn n bm ng anh, nu khng qua Cht, l ti ti anh, mt cn nh  trong mt con hm ng Trng Minh Ging. Ti ngh, nhng ngi dn Si Gn kh m c th qun c nhng con hm ly li nhng ngy ngi M cha  x vo t nc, thnh ph ny. Chng ngy mt bt ly li, tr thnh nhng con hm trng xi mng... theo cng vi  cht chc, ni au thng ca ngi dn trong hm....

Thi gian ny, ti cng chng hn g anh, sng nh mt ngi b con trong h; nhng gi pht  bn nh Cht, hoc qua anh, l  trn chy ci khng kh n nh  u. Cn c mt chic my thu thanh nho nh, v n l mt trong nhng tng phm ca trn gian, mt k quan tuyt vi ca hai a chng ti. Nh n, ti  c bit th gii m nhc. Nhng bn nhc nghe ln u tin trong i: Tabou, La Chanson d'Orphe, Il pleut sur la route...

Ti bit tht hin l qua Cht, khi cng hc lp  Nht trng Chu Vn An. m chng ti, u T Ti Mt, trng t cha c lp  Nht, nn c vo Chu Vn An. V m chng ti, nh trng phi m thm "xm nh l", ngay k bn trng Ptrus K. Danh t "xm nh l" ti  qun, mi y, gp Nguyn Ngc Giao, (Din n Forum), anh nhc li, ti mi nh. Anh cng hc promotion vi ti, nhng thuc th "chnh qui", li hc gii, sau  c i du hc. Thi k , hc sinh no u T Ti loi u, Bnh... l c i du hc. Thi gian hc trung hc, khng hiu sao, ti khng h c  nh mong u cao, m ch cn u. y c l l do qu t ho v nhng mn chnh nh ton l ha, cho nn khng thm hc mn ph nh s, a, vn vt...

Trong nhm Sng To, m chng ti thn nht vi Ngc Dng, v anh rt xu xa, v v anh l ha s, th "s" chng ti rt cn,  nn n anh ha chn dung nhng ngi tnh tng tng ca chng ti.

Nhng ngi tnh tng tng, tuy c tht.  ti nh li...

C th nht, l dn H Ni. Chc l do ti qu nh thnh ph, nhng ngy u v Nam.

C l con mt ngi bn ca c Dung, ngi nui ti n hc  H Ni. C m chi mn m chc, v thng ti nh b bn cng  trn ng bn h Halais. Mt ln ti ti , hnh nh l  ly tin i mua bnh m cho ng Ty, chng b c. Ti nhn thy c con gi, th l hnh nh ca c theo ti vo mi tn Si Gn, mi ln nh H Ni.

Ri ti li thy hnh bng ca c, khng phi trong tr tng tng, m l  ngoi i, thi gian hc trng Thnh Cng ca thy Chu T,  khu Ho Hng. C hc lp bn di, lp ca ti  tng lu bn trn. Ti m ra ng ch c ngi,  l th vo ngn bn ca c. Ngy hm sau, ti nhn c th tr li, vn vn c mt dng: thi lo hc i, cha ni!

Ti vn c cm tng m h, H Ni nh 'bc mnh' vi ti, mt a con ng nghch, b i hoang...

Ri ti cng gp c mt c gi H Ni, m chng ti tng l tm c nhau, tm c thnh ph.  l mt "na tri tim" cn li ca ti,  trong tp truyn u tay, Nhng Ngy  Si Gn.

y l "ni v" vn chng!

V hi ha: ha s Ngc Dng  thng tnh, ghi mt vi phc ha, hnh nh mt c b vi chic rng khnh....

Bao nhiu nm ri, khng hiu c cn gi gim chic rng khnh, cho... ti?

V lun c, cho H Ni?

Nh c Cht khi , v by gi, vn nm trong con hm  Thnh Nhn, ngay sau Ta Th Chnh Gia nh. Cn nh l ca b Kh, b c Cht thu, tng di. Sau c dnh dm  tin mua cn nh. Trn lu c hai phng. Phng anh T  pha trc, c li i ring l cu thang  bn ngoi. Ti  vit v ln u ti, thy anh T ngi  mt ci bn gc phng khch, co c hai chn ln gh, cm ci vit... v ti nhn ra mt iu, v ti t nh chnh mnh: hy c sng nh anh,  ngoi i, cng nh  trong... vn chng!

Ngc Dng khi  cn sng c thn, ngho. V thng ti c Cht  xin tip t go. Anh c chic rut tng, mi ln ti, c Cht  go v, ri anh eo quanh ngi, ph chic o ln, ra v.

Ri ti i lm Bu in. Cn s k thut. Gic mng u tin trong i, ti  thc hin c: c ring cho mnh, do mnh to nn, mt chic my thu thanh. Khng phi loi tm thng, m phi Hi-fi mi c! Thi gian  cha c Stro.

Khng hiu nhng ngi dn Si Gn cn nh, thi gian xut hin my thu thanh Hi-fi, vi ting bass d dn c th lm bt tri tim nhng ngi au tim ra ngoi lng ngc.

Ni qu, nhng s thc cng "gh" lm. Nh Si Gn thng l mi tn, ting bass lm cho chng run (hay rung?) ln bn bt!

Ti  c mt chic my thu thanh nh th, do chnh ti lp rp, nh mt mn qu tng Cht,  nh li nhng ngy chng ti qu m m thanh. Nh li nhng ln i qu c anh cho i n ph.

Nh li ln c hai chng ti i nghe nhc Zazz, do Phng Thng Tin Hoa K t chc, c s hin din ca ng vua kn ng, Louis Amstrong. i chao, ting kn  khng khip, nhng cn thua ting ht khn khn y nha, y cht n ng ca v hong  nhc ca dn da en ny.

Bn lm sao c th qun nhng "St. Louis Blue", "Smoking my sad cigarette"...

Hay l:

Oh, Let me go, lover....

Hay l: Touchez pas au grisbi...

Ti tin l Ngc Dng cng khng th qun c nhng ngy, bn cnh mu sc l trn y m thanh nh th ...

Cht  m mn, v v nh, mi ln v phng tm, l anh bt chc...

B bn hng xm sang gp b c Cht "vn an": hnh nh cu Ba bnh th phi, ti nghe ting cu rng  trong bung tm sau nh...

Chic my thu thanh ca ti, v l  t ch, nn khng c v. Si dy loa b lng thng...

Mt ba Ngc Dng gh, anh tng dy loa l dy in, bn cm v  in trn tng,  nghe m thanh Hi-fi. Th l "bc" mt ting...

Ti qun, v l tc phm u tay, nhng mi hn u bong ra, nh rng b lo. Mi ln v phng tm, Cht m nhc. Khi n t ng ngng, anh p p v tng nh, n li ht tip...

Trong nhm Sng To, anh T thn nht vi Ngc Dng.  l ti nghe qua c Cht. Ti l ngi thng c c tm s. C k, hi cn  ngoi Bc, anh T cn l sinh vin, nhng  phi i dy hc. Chc l km tr t gia,  mi tt ngoi  H Ni. Mt ln, anh v nh, lo o i khng vng, v ni vi c, anh cm st g . C lc u ni: khng phi u, do i qu y. Kinh nghim ny, ti cng c tri qua khi cn  vi ngi bc, thi gian chy tn c ln Ph Th. Ln , ti bnh, v b bc bt phi n cho. Ri bnh lui, b vn bt ti tip tc n cho. Sau thnh l, i khng ni.

T , ti rt s mn cho, lun c mn canh.

Cho d ngon cch my...

Sau y l hai bi th tng bn, ca Thanh Tm Tuyn, trch Lin m Mt Tri Tm Thy, v Th  u Xa

Bi Ht Bun
Tng Ngc Dng

Anh cn t iu thuc y

V c n ci sau ln khi

Vi mu mt em hong hn mu o em

Trong bui chiu min i ni

iu thuc nh mt li

Trao gi cha thnh ngha

Nh tn em hay tn loi hoa no bit c

Anh s nhng ngn ng b v

Khm rng qun di thung lng

By c hoang ven ng

Mc ln trong hn anh di dt

Sau nhng chiu ng bo

Nhng ngy kn sng m

Nhng iu thuc bng tr nim ht hi

Khi tm bun

V chiu theo chn em sang bn kia i

N ci mang theo

Khng rt v sao trn nn tri

Ln sau hng thn cy c n nh mnh anh

Mu o nha tan

Cn tng y mu mt lu luyn

Em c bit sau lc em t bit

iu thuc chy trn mi nh ngi bn cht

Hi nng kh nhnh ci gy tan

Em c bit em ci nhn vo trang sch

Nhng ch hoa tng tng bt u

Ngun nc d cun tri vi hn su en ti

Chn xung y bin su

Ri anh bc trn nhng trin dc lnh

Con ng dui di cnh tay ngi cht ui

Cu cu thnh ph b trn u

Cn nh no ca em

Lng i u rng cui ng mn

Bn nhng chm la m

Em c thy h v p di mn tc dy

Anh  mc c hoa n nu vo mt anh

C thin nhin th ln man mi

Vi ht t do cn  ngn tay ngn chn

Vi ht hn th nghin cht gia rng gia xng tu

Nhn loi r cy c

Anh chn tnh yu khng

in nh 

ngy xun trn ng mua
tng N.D.

i cho c b o hng

Cho c bui sng u nm

Trn cnh ng nhm mt ngy thng

C xut hin cng ma xun

C i ba vi con tru trng

Tru hin thong th bc ngoan

Ngy t lnh u hiu nh nng

o o phai ngi m khng gian

Vng hng di chuyn nh lung linh

Gic m trong tro ca qung im

C p ta li th c

Mc o xun ui tru ci hn nhin

Cho tm bit c b o hng

Cng cho con tru trng thong dong

Ngy vi nh thnh trng mc sm

Ng nhn lai hng lc cui thn

Tr v tri ngang qua vn cam

Hoa r trng thm lng ng ni

Vn chp chn sc hng tri ni

Ngt ngo hng quyn luyn chiu tn

Nguyn Quc Tr

(trch Vn, s 45)