mæt cŸi nhÖn vË
nh­c tiËn chiÆn viÎt nam

bïi b¨o trîc

Thø tÖm mæt d¶u mâc

„m nh­c, cñng nhơ thç, hæi hàa, tìu thuyÆt kháng bïng lÅn trong mæt ng¡y, v¡ cñng kháng ra ½i, ch¶m döt trong mæt ng¡y ½̀ hám trơèc cƯn l¡ mæt nËn nh­c hïng, vang vàng tiÆng quµn h¡nh v¡ ng¡y hám sau, l¡ nhùng µm thanh l¬ng m­n chöa ch¶t tÖnh Ÿi trù tÖnh.

Bêi thÆ khÜ m¡ cÜ th̀ ½Ùnh ½ớc mæt nËn nh­c, mæt khuynh hơèng nh­c b°t ½·u chÏnh xŸc t÷ lîc n¡o. NÜ cÜ nhùng kho¨ng l¶n sang phÏa sau, nÜ cÜ nhùng kho¨ng cƯn vơçng l­i t÷ phÏa trơèc.

Nh­c tiËn chiÆn, danh t÷ n¡y xu¶t hiÎn t÷ lîc n¡o v¡ ai l¡ ngơéi dïng nÜ l·n ½·u tiÅn? ‡µy l¡ nhùng cµu h̃i khÜ tr¨ léi.

Nhơng cÜ ½iËu ch°c l¡ danh t÷ nh­c tiËn chiÆn ph¨i ra ½éi sau khi cuæc chiÆn ‡áng Dơçng thö nh¶t ch¶m döt vèi sú chia c°t ½¶t nơèc. NÜ ra ½éi sau khi cÜ mæt phµn ½Ùnh v¯n hàc, gài sinh ho­t chù nghØa cđa giai ½o­n trơèc ng¡y chiÆn cuæc bïng nä l¡ v¯n hàc tiËn chiÆn, l¶y n¯m 1945 l¡ cŸi mâc ½̀ nhÖn vË trơèc v¡ cñng l¡́ ½ìm ½Æ nhÖn vË phÏa sau. ‡Ü l¡ n¯m cuæc chiÆn ‡áng Dơçng b°t ½·u ½ăng théi nÜ cñng ch¶m döt mæt giai ½o­n tơçng ½âi yÅn bÖnh cđa x¬ hæi ViÎt Nam.

CŸc sinh ho­t v¯n hàc nhơ tìu thuyÆt, thç trong nhùng n¯m trơèc 1945 ½ớc gài l¡ v¯n hàc tiËn chiÆn, cŸc nh¡ v¯n, nh¡ thç ho­t ½æng trong nhùng n¯m n¡y l¡ cŸc nh¡ v¯n, nh¡ thç tiËn chiÆn.

V¡ khi ½¬ cÜ mæt dƯng v¯n hàc ½ớc ½´t tÅn cho l¡ v¯n hàc tiËn chiÆn thÖ viÎc gài nhùng sinh ho­t µm nh­c trong cïng giai ½o­n ½Ü l¡ nh­c tiËn chiÆn l¡ ½iËu sÁ ph¨i x¸y ra. LÅ Thơçng, mæt trong nhùng nh­c sØ ½i ½·u cđa tµn nh­c ViÎt Nam thÖ kh²ng ½Ùnh ½Ü l¡ théi gian giùa nhùng n¯m 1938 v¡ 1945 (1).

Nhùng bơèc ½·u

‚nh hơêng cđa v¯n hÜa PhŸp b°t ½·u b¾n rÍ khŸ vùng t÷ n¯m 1930. Trơèc ½Ü, trong nhùng n¯m t÷ 1900 ½Æn 1930, l¡ giai ½o­n søa so­n cho nhùng sinh ho­t sau n¯m 1930, khi chù quâc ngù thºt sú phŸt trìn vèi nhùng tŸc ph¸m bơèc ra kh̃i truyËn thâng v¯n hàc t÷ chơçng cñ viÆt b±ng HŸn v¯n. CŸc tìu thuyÆt Tµy phơçng, nÜi rß hçn, l¡ cđa PhŸp t÷ n¯m 1925 cho ½Æn nhùng n¯m cđa thºp niÅn 30 ½¬ ½ớc gièi thiÎu, ½ơa tèi ½æc gi¨ ViÎt Nam v¡ ½ớc ơa chuæng ngay. Trơéng M₫ Thuºt ‡áng Dơçng ½ớc th¡nh lºp ê H¡ Næi mê ½·u cho mæt phong tr¡o mèi cđa cŸc hàa ph¸m mang ¨nh hơêng cđa Tµy phơçng. V¡ trong khung c¨nh n¡y, l¡ nhùng b¨n nh­c mèi do cŸc nh­c sØ ViÎt Nam sŸng tŸc ra ½éi, ½̀ sau n¡y mang tÅn l¡ nh­c tiËn chiÆn.

Theo Ph­m Duy, n¯m 1938 l¡ mæt n¯m quan tràng vÖ ½Ü l¡ n¯m khai sinh ra lo­i nh­c c¨i cŸch (2).

CŸc nh­c sØ ViÎt Nam sau mæt théi trÖnh t¶u cŸc b¡i ta theo ½iÎu Tµy m¡ cŸc nh­c sØ tiËn phong nhơ Tơ Chçi Huünh Hùu Trung v¡ N¯m Chµu NguyÍn Th¡nh Chµu ½Ë xơèng trong nhùng n¯m 1933, 1934, muân viÆt nhùng b¡i hŸt ho¡n to¡n ViÎt Nam thay vÖ vay mớn nh­c ½iÎu cđa Tµy .

Mæt trong nhùng b¡i hŸt ½·u tiÅn cđa lo­i nh­c n¡y, l¡ b¡i KiÆp Hoa cđa NguyÍn V¯n TuyÅn, mæt thanh niÅn sinh trơêng t­i HuÆ, l¡m viÎc t­i S¡i GƯn, hàc nh­c lû v¡ thanh nh­c t­i Hæi trơéng Philharmonique (3). SŸng tŸc ½·u tay n¡y ½ớc gièi thiÎu trÅn ½¡i phŸt thanh Radio Indochine . ‡ớc tŕ c¶p cđa thâng ½âc Nam Kü Rivoalen, áng TuyÅn ½i diÍn thuyÆt ê HuÆ, H¨i PhƯng, H¡ Næi (thŸng 4 n¯m 1938). áng NguyÍn v¯n Cän l¡m viÎc cho Radio Indochine, mæt ngơéi đng hæ v¡ b¨o tŕ cho áng TuyÅn ½¬ ½´t tÅn cho lo­i nh­c n¡y l¡ µm nh­c c¨i cŸch (Musique Renov¾e).

áng TuyÅn viÆt thÅm b¡i Anh Hïng Ca, thç cđa NguyÍn V¯n Cän v¡ Báng Cîc V¡ng phä thç cđa NguyÍn QuÏ Anh. Cïng vèi b¡i KiÆp Hoa, ½Ü l¡ ba ca khîc ½·u tiÅn cđa tµn nh­c ViÎt Nam. ChuyÆn du thuyÆt cđa áng ½ớc bŸo TiÆng Dµn cđa Huünh Thîc KhŸng v¡ Ng¡y Nay cđa Tú Lúc V¯n ‡o¡n hÆt lƯng ca nǵi v¡ trµn tràng gièi thiÎu. BŸo Ng¡y Nay sau ½Ü cƯn cho ½¯ng t¨i nhùng tŸc ph¸m ½·u cđa nËn nh­c mèi.

‚nh hơêng cđa chuyÆn ½i ½Ü ½ớc th¶y ngay sau ½Ü.

‚nh hơêng cđa nh­c Tµy phơçng

Böt ½i t÷ µm nh­c dúa trÅn ngñ cung cä truyËn ViÎt Nam, cŸc nh­c sØ trong giai ½o­n ½·u cđa tµn nh­c ViÎt bÙ ¨nh hơêng sµu ½ºm bêi nh­c Tµy phơçng qua viÎc sø ḍng cŸc nh­c khÏ tµy phơçng nhơ dơçng c·m, Tµy Ban c·m, vØ c·m v¡ cŸc lo­i k¿n. Mæt sâ hàc sø ḍng cŸc nh­c khÏ n¡y vèi cŸc nh­c sØ PhŸp, trong cŸc ban quµn nh­c, v¡ qua cŸc ca nh­c ½o¡n cđa nh¡ thé.

H·u hÆt cŸc nh­c sØ sŸng tŸc thÆ hÎ ½·u cđa tµn nh­c ViÎt kháng ½ớc hàc ½Æn nçi ½Æn chân vË µm nh­c Tµy phơçng. Nh­c viÎn ViÍn ‡áng mê cøa t­i H¡ Næi n¯m 1927 nhơng n¯m 1930 ph¨i ½Üng cøa vÖ nhùng khÜ kh¯n kinh tÆ cđa thÆ gièi théi ½Ü. NhiËu ngơéi hàc vèi cŸc nh­c sØ PhŸp, Nga hay Phi Luºt Tµn. Sâ khŸc hàc sŸng tŸc qua cŸc lèp h¡m tḥ cđa Sinat.

Ngay t÷ nhùng n¯m sau ½Î nh¶t thÆ chiÆn, mæt sâ b¡i hŸt cđa PhŸp ½¬ b°t ½·u ½Æn vèi ngơéi ViÎt, t÷ nhùng xu¶t hŸt c¨i lơçng ê miËn nam vèi hai ban nh­c, mæt cä truyËn, mæt sø ḍng nh­c khÏ Tµy phơçng cho ½Æn nhùng ngơéi hŸt rong ngo¡i ½ơéng trÖnh t¶u cŸc ca khîc mang t÷ m¹u quâc sang (4). CŸc ca khîc n¡y ½ớc thanh niÅn théi ½Ü ½Ün nhºn năng nhiÎt cïng vèi t¶t c¨ cŸc mât qu·n Ÿo, sŸch vê, bŸo chÏ PhŸp t­i cŸc th¡nh phâ lèn.

CŸc giàng ca cđa Edith Piaf, Maurice Chevalier, Tino Rossi, Josephine Baker ... nhùng b¡i hŸt nhơ J'ai Deux Amours, La Marinella, Ma Petite Tonkinoise ... l¡ nhùng ca khîc trÅn mái cđa cŸc thanh niÅn Tµy hàc théi ½Ü. ê H¡ Næi lîc ¶y cÜ c¨ mæt hæi Ÿi mæ Tino Rossi, Hæi Ÿi Tino ...

Tuy nhiÅn v¡o théi ½Ü, phơçng tiÎn truyËn bŸ nhùng b¨n nh­c n¡y v¹n cƯn quŸ Ït, v¡ mŸy thu thanh v¹n cƯn ê ngo¡i t·m tay cđa nhiËu ngơéi. Ch× nhùng th¡nh ph·n khŸ gi¨ mèi cÜ ½ớc mŸy quay ½Øa hay mŸy thu thanh ½̀ nghe nhùng b¨n nh­c n¡y. T­i cŸc ½¡i phŸt thanh H¡ Næi, HuÆ, S¡i GƯn, ½µu ½µu cñng nghe hŸt theo kìu Tino Rossi. CŸc phƯng tr¡, cŸc hæp ½Åm ê cŸc th¡nh phâ lèn cñng l¡ nhùng nçi giîp phä biÆn nh­c PhŸp ½Æn cho gièi thanh niÅn m¡ thî gi¨i trÏ kháng cƯn l¡ ½i hŸt ¨ ½¡o nùa. Hà cñng ṭ tºp trơèc cŸc tiÎm bŸn ½Øa hŸt ½̀ nghe cŸc b¡i hŸt mèi t÷ PhŸp ½ơa sang.

Sú lan tr¡n cđa cŸc ca khîc n¡y, theo LÅ Thơçng trong mæt b¡i viÆt nhan ½Ë Théi TiËn ChiÆn Trong Tµn Nh­c, cÜ mæt ¨nh hơêng quan tràng. ‡Ü l¡ cáng chîng chuæng cŸi mèi, muân quÅn l¬ng ½i nhùng cŸi gÖ kháng thay ½äi trong nh­c cä truyËn.

CŸc nh­c sØ ½i ½·u

ê H¡ Næi trong nhùng n¯m cuâi cđa thºp niÅn 30, Dơçng ThiÎu Tơèc ½¬ l¡ mæt nh­c sØ näi tiÆng sø ḍng H­ Uy C·m r¶t ½iÅu luyÎn. áng cÜ mæt tiÎm bŸn ½¡n v¡ lèp dºy H­ Uy c·m ê phâ h¡ng Gai. Cïng vèi Th¸m OŸnh, Tr·n Dơ, Ph­m V¯n Nhơéng v¡ Vñ KhŸnh, áng th¡nh lºp mæt ban nh­c l¶y tÅn l¡ Myosotis. Lîc ½·u, ban nh­c ch× trÖnh diÍn cŸc ca khîc viÆt b±ng tiÆng PhŸp nhơ Joie D'Aimer, Souvenance , Ton Doux Sourire do Dơçng ThiÎu Tơèc viÆt ph·n nh­c v¡ léi ca do Th¸m BÏch, b¡o huynh cđa Th¸m OŸnh viÆt.

ChuyÆn ½i nÜi chuyÎn cđa NguyÍn V¯n TuyÅn vèi nhùng ca khîc léi ViÎt cđa áng ½¬ kÏch ½æng cŸc nh­c sØ ê H¡ Næi nhơ Th¸m OŸnh, V¯n Chung, LÅ YÅn, Tr·n Quang Ngàc ½em cŸc sŸng tŸc m¡ cŸc áng viÆt trơèc ½Ü ra trÖnh diÍn trơèc cáng chîng l·n ½·u tiÅn. ‡Ü l¡ nhùng b¡i nhơ Hă Xuµn, Khîc YÅu ‡ơçng cđa Th¸m OŸnh, Tµm Hăn Anh TÖm Em, ThuyËn Mç cđa Dơçng ThiÎu Tơèc, TrÅn ThuyËn Hoa, BÜng Ai Qua ThËm cđa V¯n Chung.

Nhùng ca khîc n¡y ½ớc gièi thơêng ngo­n ơa thÏch lºp töc.

NhÜm Myosotis cÜ hai chđ trơçng: Th¸m OŸnh theo con ½ơéng trung dung. Trong b¡i viÆt ½¯ng trong t­p chÏ Nh­c ViÎt sâ 5 ½Ë ng¡y 16 thŸng 10 n¯m 1948, áng cho r±ng cŸc ca khîc ViÎt Nam ph¨i theo û nh­c ViÎt v¡ ph¨i cÜ c¨m tơêng thu·n tîy Ÿ ‡áng.

Trong khi ½Ü, Dơçng ThiÎu Tơèc thÖ chđ trơçng ph¨i so­n theo µm ½iÎu Tµy phơçng ho¡n to¡n.

Ngơéi ta th¶y l¡ c¨ hai ½¬ r¶t trung th¡nh vèi chđ trơçng cđa mÖnh. Th¸m OŸnh r¶t Ÿ ‡áng. Dơçng ThiÎu Tơèc ½·y µm ½iÎu khiÅu vñ Tµy phơçng.

Ngo¡i ra, t÷ n¯m 1938, nhÜm Myosotis cñng ½öng ra xu¶t b¨n cŸc ca khîc mèi, nhùng b¡i nhơ ‡ái Oanh V¡ng, Hoa T¡n, Phît Vui Xơa ... cïng nhùng b¨n nh­c kháng léi cđa Dơçng ThiÎu Tơèc. CŸc ca sØ näi tiÆng nhơ Ÿi LiÅn v¡ Kim Thoa ½ớc h¬ng ½Øa Beka thuÅ thu thanh cŸc b¡i hŸt n¡y trÅn ½Øa hŸt 78 vƯng.

Mæt nhÜm khŸc tÅn l¡ Tricea găm 7 ngơéi, trong ½Ü cÜ V¯n Chung, LÅ YÅn v¡ Dzo¬n M¹n (mèi ½µy, trong mæt b¡i viÆt vË áng ê H¡ Næi cđa YÅn Ba, tÅn áng ½ớc ghi l¡ Do¬n M¹n, kháng cÜ chù Z). C¨ hai ½Ëu sŸng tŸc, trÖnh diÍn v¡ xu¶t b¨n cŸc ca khîc hà viÆt. Trong sâ cŸc sŸng tŸc cđa nhÜm ½ớc qu·n chîng ơa thÏch l¡ cŸc b¨n viÆt hăi n¯m 1939 nhơ Khîc Ca Ban ChiËu, TrÅn ThuyËn Hoa cđa V¯n Chung, BiÎt Ly, Sao Hoa ChÜng T¡n , TiÆng HŸt ‡Åm Thu cđa Dzo¬n M¹n , BÁ B¡ng , Vơén Xuµn cđa LÅ YÅn. V¯n Chung bÙ ¨nh hơêng nh­c Trung Hoa. Dzo¬n M¹n v¡ LÅ YÅn bay bơèm nhÙp tiÆt mang ¨nh hơêng nh­c Tµy phơçng. NhÜm Tricea tan r¬ sau khi th¡nh lºp kháng lµu. ‡Ü l¡ ê H¡ Næi.

H¨i PhƯng cÜ LÅ Thơçng v¡ V¯n Cao l¡ nhùng ngơéi viÆt tµn nh­c trong théi gian n¡y. Cïng vèi hai áng, l¡ cŸc nh­c sØ trÀ hçn nhơ Canh Thµn, Ho¡ng QuÏ, Ph­m Ngù, Ho¡ng Phî, V¯n Trang ... NhÜm xu¶t hiÎn l·n ½·u t­i nh¡ HŸt Lèn H¨i PhƯng vèi cŸc tŸc ph¸m TiÆng ‡¡n ‡Åm Khuya, Mæt Ng¡y Xanh, TrÅn Sáng Dơçng Tø, Thu TrÅn ‡¨o Kinh Chµu... Ph­m Ngù viÆt ca khîc Nhè QuÅ Hơçng n¯m 1939, Ho¡ng QuÏ viÆt mæt lo­t ca khîc trÀ vèi b¡i ½·u l¡ b¡i Chïa Hơçng r¶t trong sŸng, tơçi mŸt nhơ nhùng b¨n nh­c sau cđa áng.

ê Nam ‡Ùnh cÜ ‡´ng ThÆ Phong, mæt nh­c sØ t¡i hoa mÎnh ỳu qua ½éi khi mèi ngo¡i hai mơçi tuäi. áng lơu l­i cŸc tuyÎt ph¸m ‡Åm Thu, Giàt Mơa Thu, Con ThuyËn Kháng BÆn. Cïng vèi ‡´ng ThÆ Phong, Nam ‡Ùnh cƯn s¨n xu¶t ra Bïi Cáng Kü, ‡an Thà v¡ Ho¡ng Tràng. Ph­m Duy, trong cuân Hăi Kû (trang 278) gài ½µy l¡ nhùng tÅn tuäi tiËn phong cđa nËn nh­c mèi.

ê S¡i GƯn cÜ NguyÍn Xuµn KhoŸt v¡ Ph­m ‡¯ng Hinh. Ph­m ‡¯ng Hinh c·m ½·u mæt ban nh­c vØ c·m v¡ ½­i vØ c·m găm 15, 16 nh­c sinh cđa áng. Ban nh­c cÜ ra H¡ Næi trÖnh diÍn cŸc sŸng tŸc cđa áng nhơng răi cñng ngơng ho­t ½æng Ït lµu sau ½Ü. áng sèm ra ½i, ½̀ l­i v¡i b¡i nhơ ‡Ÿm Mµy H¡ng v¡ CŸm Då, nh­c ½Ë cho phim Trºn Phong Ba quay t­i Hơçng C¨ng n¯m 1940.

Bơèc qua thºp niÅn 40, mæt khuynh hơèng mèi b°t ½·u tÖm th¶y trong nh­c ViÎt. ‡Ü l¡ nhùng b¡i hïng ca viÆt cho thanh niÅn, phong tr¡o kh̃e v¡ hơèng ½­o, cđa nhÜm ‡ăng Vàng vèi Ho¡ng QuÏ cïng cŸc nh­c sØ trong Täng Hæi Sinh ViÅn v¡ Lơu Hùu Phơèc. ChÏnh phđ PhŸp, sau khi thua quµn ‡öc, ½ang muân tÖm ½ơéng ½öng dºy. Phong tr¡o Pḥc Hơng cđa thâng chÆ P¾tain lan sang ViÎt Nam, phŸt trìn ½̀ chu¸n bÙ giîp PhŸp sâng l­i, v¡ thanh niÅn l¡ cŸi ½Ïch ngơéi ta nghØ ½Æn ½·u tiÅn. Chđ trơçng l¬ng m­n bÙ ½¨ kÏch, dÂp b̃ ½̀ ½¡o t­o mæt lèp thanh niÅn thuæc ½Ùa mèi kh̃e m­nh , cơéng trŸng s³n s¡ng pḥc ṿ m¹u quâc.

Chđ trơçng l¡nh m­nh hÜa cŸc sinh ho­t v¯n hàc, µm nh­c ½ơa ½Æn viÎc sŸch vê bÙ kìm duyÎt, vñ trơéng bÙ ½Üng cøa. CŸc b¡i hïng ca ½ớc phä biÆn v¡ cñng ½ớc yÅu mÆn trong giai ½o­n n¡y l¡ ViÎt Nam B¶t DiÎt cđa Ho¡ng Gia LÙnh, TrÅn Sáng B­ch ‡±ng cđa Ho¡ng QuÏ...

Trong giai ½o­n n¡y, cŸc nhÜm Myosotis v¡ Tricea cñng viÆt mæt sâ hïng ca v¡ ca khîc thanh niÅn ½̀ t̃ mæt thŸi ½æ vèi thö v¯n chơçng diÍm lÎ v¡ quŸ đy mÙ ½ang r¶t ½ớc thanh niÅn nam nù ơa chuæng.

‚nh hơêng cđa Ho¡ng QuÏ v¡ nhÜm ‡ăng Vàng cđa áng cïng vèi Lơu Hùu Phơèc v¡ Täng Hæi Sinh ViÅn l¡ nhùng ¨nh hơêng lèn, k¾o d¡i cho c¨ ½Æn nhùng n¯m sau khi hai nhÜm kháng cƯn ho­t ½æng nùa. Vèi cŸc sŸng tŸc cđa hai nhÜm, ngơéi ta th¶y nh­c hïng v¹n cÜ th̀ h¶p d¹n tuäi trÀ nhơ nh­c tÖnh l¬ng m­n.

Tuy nhiÅn, theo LÅ Thơçng, b¶t k̀ nhùng tin töc chiÆn tranh vàng l­i t÷ tréi „u, nh­c tÖnh c¨m v¹n xu¶t hiÎn nhơ Con ThuyËn Kháng BÆn , Giàt Mơa Thu cđa ‡´ng ThÆ Phong , Xuµn YÅu ‡ơçng , B¨n ‡¡n Xuµn cđa LÅ Thơçng , Hăn Xuµn cđa NguyÍn Xuµn KhoŸt, Trê L­i Cïng Anh cđa Dzo¬n M¹n...

Mæt nËn nh­c l¬ng m­n

Ho¡ng NguyÅn, trong b¡i gièi thiÎu tºp ca khîc Nh­c TiËn ChiÆn xu¶t b¨n ê S¡i GƯn n¯m 1970 ½¬ viÆt vË TiÆng HŸt Nhùng Ng¡y Chơa ChiÆn Tranh. áng nÜi vË nhùng ng¡y kháng khÏ trù tÖnh b¡ng b­c, thanh bÖnh, nh nh¡ng lµng lµng. áng ghi nhºn nÜ cƯn cÜ n¾t ½çn sç cđa cŸnh ½ăng, cŸi kháng-khÜ-kh¯n cđa nhùng ng¡y b¡n tay kháng quen mŸy mÜc, cŸi bÖnh dÙ cđa nhùng tµm hăn quŸn nh̃.

Tºp nh­c găm 27 ca khîc cđa 18 nh­c sØ m¡ h·u hÆt l¡ nhùng ca khîc l¬ng m­n. Nh­c tiËn chiÆn l¡ nh­c l¬ng m­n. CÜ nÜi nhơ vºy ch°c cñng kháng sai l¡ bao nhiÅu. „m nh­c ½i song song vèi sinh ho­t thç cđa giai ½o­n n¡y. Trong l¬nh vúc thç, l¡ Huy Cºn, Xuµn DiÎu, TÆ Hanh, H¡n M´c Tø, Thµm Tµm, Vñ Ho¡ng Chơçng, ‡inh Hïng, NguyÍn BÏnh thÖ µm nh­c cñng cÜ nhùng dƯng nh­c l¬ng m­n kháng k¾m. ‡a sâ cŸc nh­c sØ sŸng tŸc ½Ëu l¡ cŸc thi sØ ê mæt nçi khŸc, thç cđa hà ½ớc nµng ½ë bêi nh­c. NÅn ngơéi ta kháng ng­c nhiÅn khi µm nh­c trong giai ½o­n n¡y cñng ½i con ½ơéng song h¡nh vèi thç.

Léi cđa V¯n Cao, nhơ trong ca khîc Thu Cá LiÅu, theo Ph­m Duy, nghe ½·y µm hơêng ‡ơéng thi. NguyÍn M₫ Ca, Ngàc BÏch ( sau n¡y), Ph­m Ngù, Tá Vñ, Th¸m OŸnh , Dơçng ThiÎu Tơèc, Dzo¬n M¹n, NguyÍn HiËn, Anh ViÎt ... cho th¶y hà l¡m thç b±ng nh­c. Ph·n léi ca chuât làc cđa cŸc ca khîc cÜ th̀ ½àc lÅn nhơ nhùng b¡i thç. Nhé cÜ nh­c, nhùng b¡i thç ½Ü l­i cÜ thÅm ½ớc mæt ½éi sâng khŸc: ½éi sâng µm nh­c.

V¡ ½Ü l¡ lû do cŸc tŸc ph¸m cđa giai ½o­n n¡y ½¬ qua ½ớc t¶t c¨ cŸc thø thŸch cđa théi gian ½̀ tiÆp ṭc ½ớc yÅu mÆn , cÜ nhùng b¡i, sau hçn nøa thÆ kư. Léi ca v¹n cƯn mèi, v¹n cƯn nhơ v÷a ½ớc viÆt b±ng thö ngán ngù cđa ng¡y hám nay.

Chuỳn tiÆp

Thúc ra, kháng th̀ nÜi nh­c tiËn chiÆn ngơng l­i v¡o n¯m 1945. Nhùng ca khîc v¹n tiÆp ṭc ½ớc cŸc nh­c sØ viÆt xuâng, v¡ gøi ½Æn ngơéi nghe trong mæt chiËu hơèng cŸc nh­c sØ n¡y ½¬ vÁ ½ớc ra trong nhùng n¯m trơèc ½Ü. DƯng nh­c n¡y v¹n tiÆp ṭc ch¸y, v¡ nÜ kháng hË ½öng l­i, vèi nhùng nh­c sØ chàn ê l­i vèi µm nh­c.

Dơ „m cđa NguyÍn V¯n Tû n¯m 1949; TrŸïch Ngơéi ‡i cđa ‡an Trơéng n¯m 1949; cŸc ca khîc vË mïa Thu cđa ‡o¡n Chu¸n trong nhùng n¯m trơèc Gen¿ve; Ngàc Lan cđa Dơçng ThiÎu Tơèc ... l¡ nhùng thÏ ḍ. Nhùng b¡i ca n¡y v¹n ½ớc coi , xÆp h­ng v¡o cŸc ca khîc tiËn chiÆn m´c dï chîng ½ớc viÆt sau khi sîng nä khŸ lµu. CŸc tŸc gi¨ v¹n tiÆp ṭc nuái dơëng nhùng c¨m xîc cÜ ½ớc trong nhùng n¯m trơèc ½Ü.

N¯m 1950, té ViÎt Nh­c do ½¡i phŸt thanh H¡ Næi ¶n h¡nh cho biÆt ½¡i ½¬ phŸt thanh kho¨ng 300 nh­c ph¸m cđa cŸc nh­c sØ tiËn chiÆn, nhùng ngơéi ê vïng quâc gia cñng nhơ nhùng ngơéi ½i theo khŸng chiÆn. Khi ½¡i H¡ Næi ngơng tiÆng n¯m 1954, ½¡i ½¬ phŸt trÅn 2000 tŸc ph¸m cđa kho¨ng hçn 300 nh­c sØ.

CŸc nh­c sØ tiËn chiÆn mæt sâ v¹n cƯn sâng, ½Ëu ½¬ tràng tuäi, nhơ Ph­m Duy (sinh 1921), Dzo¬n M¹n (sinh1916), NguyÍn V¯n TuyÅn (sinh1909), LÅ YÅn (sinh 1917). Nhùng ngơéi ½¬ qua ½éi găm V¯n Cao (m¶t 1995), V¯n Chung (m¶t 1984), NguyÍn Xuµn KhoŸt (m¶t 1993), Bïi Cáng Kü ( m¶t 1985), ‡å Nhuºn ( m¶t 1991), Th¸m OŸnh (m¶t 1996), ‡´ng ThÆ Phong (m¶t 1942), Lơu Hùu Phơèc (m¶t1989), Ho¡ng QuÏ (m¶t 1946), LÅ Thơçng (m¶t 1996 ), Dơçng ThiÎu Tơèc (m¶t 1995).

Dơ µm cu¨ nh­c tiËn chiÆn

Nh­c tiËn chiÆn v¹n tiÆp ṭc nhùng vang vàng cđa nÜ cho ½Æn ng¡y hám nay, trong ngơéi nghe cñng nhơ trong nhùng ngơéi viÆt nh­c.

Ph­m Duy , NguyÍn HiËn , Dơçng ThiÎu Tơèc... tiÆp ṭc viÆt lo­i nh­c m¡ cŸc áng ½¬ r¶t th¡nh cáng. Anh ViÎt vèi BÆn Cñ, Thç Ngµy...Ngàc BÏch, viÆt nhùng ca khîc l¡m ǵi nhè cŸi kháng khÏ l¬ng m­n cđa théi tiËn chiÆn , nhùng Mæng ChiËu Xuµn, Trê VË BÆn Mç... NÆu Tá Vñ ( tÅn thºt l¡ Ho¡ng Phî ) kháng ê mæt nçi chân nhơ áng ½¬ ph¨i sâng trong m¶y cḥc n¯m nay, thÖ tŸc gi¨ Em ‡Æn Th¯m Anh Mæt ChiËu Mơa sÁ tiÆp ṭc viÆt nhùng ca khîc r¶t ½åi l¬ng m­n nhơ thÆ, nhơ TiÆng Chuáng ChiËu Thu, nhơ T­ T÷ ...

Ph¨i ché ½Æn TrÙnh Cáng Sçn v¡ LÅ UyÅn Phơçng, ¨nh hơêng nh­c tiËn chiÆn mèi döt ½̀ µm nh­c ViÎt Nam ½i sang mæt con ½ơéng khŸc, c¨ vË lâi chuỳn cung, chuỳn ½iÎu.

 

Bïi B¨o Trîc

(B¡i viÆt cho chơçng trÖnh ‡Åm Nh­c ThÏnh PhƯng Chđ ‡Ë Nh­c TiËn ChiÆn ng¡y 4 thŸng Hai t­i San Jose v¡ 17 thŸng Hai t­i Orange County)

Chî thÏch :
1 LÅ Thơçng, Nh­c TiËn ChiÆn ‡­i Nam in l­i ê Hoa kü
2 Ph­m Duy Hăi Kû trang 150
3 Huünh Thanh Nam bŸo V¯n NghÎ ng¡y 27 thŸng n¯m 2000 xu¶t b¨n t­i S¡i GƯn trang 5
4 Jason Gibbs The Origins of Vietnamese Popular Songs

IIIIIIIIIIIIIIII
Nhµn V¯n | Tin V¯n | Ph̃ng V¶n | ‡ìm SŸch | ‡àc SŸch 
Thơ ViÎn | Thơ QuŸn | Nâi VƯng Tay | BiÅn Tºp