Nh vn ly khai Trung Hoa, quc tch Php, Cao Hnh Kin (Gao Xingjian) coi y l mt php l, khi c tin Nobel vn chng m ra thin nin k v tay ng.
ng sinh ngy 4 thng Ging ti Ganzhou, (vng jiangxi) thuc pha ng Trung Hoa. Mt con ngi ca nhiu ti nng: vit vn xui, dch gi, kch tc gia, o din phim, ph bnh gia, ha s. Trng thnh sau cuc xm lng Trung Hoa ca qun i Nht. Cha l mt vin chc ngn hng, m mt ngh s ti t. B hng cu con trai vo ngh thut sn khu v vic vit. Hc cn bn ti trng nh nc, ly bng Php ng ti trng ngoi ng Beijing vo nm 1962. Khi xy ra cuc Cch mng Vn ha (1966-76), b a i tri ci to, v cm thy cn thit phi t b mt va li y bn tho (ng nhc ti s kin ny trong "Cun sch ca mt ngi, Le livre d'un homme seul"). Ti 1979 mi xut bn tc phm, v du lch hi ngoi (Php v ). Thi k 1980-87, truyn ngn, tiu lun, kch ca ng xut hin trn mt s bo ch vn hc Trung Hoa. Ngoi ra cn bn tc phm, m mt trong s l: Tiu lun u tin v k thut tiu thuyt hin i (bn ting Php: Premier essai sur les techniques du roman moderne, 1981); tc phm gy nn mt cuc tranh lun d di v ch ngha hin thc v ch ngha hin i trong ngh thut. ng cn l mt dch gi nhng tc phm ca Prvert (nh th Php), Beckett (nh vn i Nh Lan, Nobel vn chng), Ionesco (ngi Romania, "gio ch" trng phi Kch Phi L).
Nm 1986, v kch "Bn Khc" (L'autre rive) b cm, v t khng mt v kch no ca ng c trnh din ti Trung Hoa. trnh b lm phin, ng thc hin mt cuc i b mi thng, vt 15 ngn cy s ng rng ni ti vng Sichuan Province, theo dng sng Yangzi t thng ngun ti ca bin. ng ri Trung Hoa nm 1987, mt nm sau nh c ti Php. Hin ang sng ti Bagnolet, ngoi vi Paris.
ng tr li th ng vo nm 1989, khi xy ra bin c Thin An Mn. Sau , ng tr thnh mt "persona non grata" (thnh phn chng i), i vi qu hng ca chnh ng, sau khi vit cun tiu thuyt Chy Trn, bi cnh l cuc thm st ti Bc Kinh.
Chy Trn l v kch u tin, vit bng ting Trung Hoa, trn t Php, ( c dch v c dn dng qua ting Php, bi Michle Guyot v nh bin tp ca ng l Emile Lansman), Gao Xingjian bt u vit vn bng ting Php.
Vin Hn Lm Thy in ca ngi ng, "mt k hoi nghi v sng sut khng c tham vng c th gii thch th gii." (He is a perspicacious skeptic who makes no claim to be able to explain the world, bn ting Php dch l: un spectateur sceptique et lucide sans prtention de pouvoir expliquer le monde); [tc phm ca ng c] gi hng t "cuc chin u ca c nhn sng st lch s ca m ng" (is inspired by "the struggle of the individual to survive the history of the masses). Nh th Trung Hoa Bei Ling ni, vic trao tng gii thng cho Gao l "mt biu t tr gip ln lao cho tt c chng ta nhng nh vn c lp v lu vong. Ha Jin, mt tc gi gc Trung Hoa, gii thng National Book Award vi cun Ch i (Waiting), cho rng, [vic chn la Nobel nm nay] ni ln mt cch hng hn l vn chng c lm ra bi nhng c nhn con ngi ch khng phi bi nhng nhm ngi".
c gi Anh ng ch bit ti tc gi qua cun Ni Tm Hn. ng ra 7 nm vit. y l mt trong nhng cun sch p nht ca nhng thp nin gn y, trong , tm hn c xa ca Trung Hoa vi nhng huyn thoi, tp tc, nhng iu v thing, nhng bc ha tuyt vi gp g tm hn b thng ca Trung Hoa hin i, t s tng phn bt ra hnh nh khng th qun c ca mt Trung Hoa mun i, mc d nhng triu i nhng ch tip ni nhau.
K gi Bruno Corty ca t Figaro Quotidien l ngi u tin "ngi" thy mi v gii thng vn chng v tay Gao, bui sng th Nm hm (12 thng 10, 2000). ng ni: "Ti nghi nm nay v tay ng ta. Ti phi ti nh ng ta mi c". Gao tng 18 ca mt cao c gm nhiu dn Chu. K gi c gp nh vn, sm hn mt vi pht, khi tin tc c ph bin cho cng chng.
Mt con ngi nh nhn. Thng Ging va qua, ng 60 tui, nhng coi b tr hn ti mi nm. K gi hi xn ti: "ng c Nobel?" Nh vn mm ci: "Nm no th cng th tin n. Nhng ng nh vy. My pht trc y, Vin Hn Lm in thoi cho ti. Trong khi ni chuyn, chung in thoi reo lin hi, my fax lin tc nh giy. Hoc chc mng, nh ca mt nh th ng hng t London: "Cui cng th gii c con mt, c ci nhn". Hoc hi v phn ng ca To i S. K gi hi tip: "Nh vy ng l nh vn Trung Hoa u tin c gii?" "Nhng ti nhp quc tch Php cch y ba nm." Nh vy nc Php hn hnh c vinh d ny, nh Gao. "By gi ti vit vn bng ting Php".
Cun sch ti ca ng l v Paris, "mt thnh ph l tng sng, nh l mt ngh s."
"Php l mt nc hin ha, mt x s tht p. Ti m n."
Cn nh ca ng, l nhn thp Eiffel, v mt tri ln xung, cng vi thnh ph vo m.
Vic trao gii Nobel vn chng cho mt nh vn cha c c gi Ty Phng bit ti nhiu c th b coi nh l c tnh chnh tr. Tuy nhin th k hi ng Nobel, Horace Engldahl ni, khng c vn a l hay chnh tr y (no geographical or political concerns).
Ring tc gi cho bit: "Ti khng phi l con ngi chnh tr. Ti khng dn mnh vo , nhng iu ny khng ngn cm ti ch trch chnh tr ti Trung Hoa cng sn. Ti ni iu ti mun".
"Vi ti, [gii thng] l mt s tng thng cho vic lm ca ti, tc phm ca ti. V nhn Nobel, ng l mt iu g ".
"Nu ti chn la cuc sng lu vong, l din t chnh mnh, khng b tri buc".
"Ti khng bao gi ngng vit, ngay c trong nhng tnh hung th thm nht. Ti vit cho chnh ti. Ti vit khng phi li mt iu g sau ti, nhng cho au."
Cn chuyn tr v Trung Hoa, ng cho bit: "Ti rt minh mn: ng tnh ti chuyn ".
IIIIIIIIIIIIIII
Nhn Vn | Tin Vn | Phng
Vn | im Sch | c
Sch
Th Vin | Th
Qun | Ni Vng Tay | Bin
Tp